Een internationale groep onderzoekers concludeert dat oseltamivir, beter bekend onder de merknaam Tamiflu, geen aantoonbaar voordeel heeft voor ernstig zieke grieppatiënten op de intensive care. Patiënten die het virusremmende middel kregen, overleden in het onderzoek mogelijk zelfs vaker dan patiënten die een placebo kregen.
In achttien landen werd het effect van Tamiflu bij ic-patiënten onderzocht. Na drie maanden was bijna 20 procent van de patiënten die het middel kregen overleden. In de groep die een placebo kreeg, lag dat aandeel onder de 15 procent. De onderzoekers berekenen dat er ongeveer 98 procent kans is dat Tamiflu voor deze patiënten schadelijker is dan nuttig.
Intensivist Lennie Derde van het UMC Utrecht, die het Europese deel van het onderzoek coördineerde, zegt dat het middel op de intensive care niets tegen de griep lijkt te doen. Zij vindt dat de richtlijnen moeten worden aangepast, mede omdat het griepseizoen eraan komt. Mogelijk beïnvloedt oseltamivir bij ernstig zieke patiënten niet alleen het virus, maar ook het lichaam zelf.
Richtlijnen worden opnieuw bekeken
Tamiflu wordt door de Wereldgezondheidsorganisatie aangemerkt als essentieel medicijn, vooral voor ernstig zieke grieppatiënten. Ook Nederland bewaart voorraden voor een mogelijke vogelgrieppandemie. Het middel wordt bovendien al jaren uit voorzorg gegeven aan ic-patiënten met een longontsteking, wanneer nog niet is vastgesteld of zij griep hebben.
Er zijn wel aanwijzingen dat oseltamivir bij minder ernstig zieke mensen werkt. Als zij het middel innemen bij de eerste ziekteverschijnselen, kan het de duur van de griep enigszins verkorten. Die resultaten zijn volgens Derde te gemakkelijk doorgetrokken naar patiënten op de intensive care.
De Stichting Werkgroep Antibioticabeleid, die de Nederlandse voorschrijfrichtlijn beheert, onderzoekt of die richtlijn moet veranderen. Voorzitter Miquel Ekkelenkamp noemt de resultaten interessant. ‘Als dit waar is, en daar lijkt het op, hebben we veel patiënten niet optimaal behandeld.’ De werkgroep wil de komende weken met een voorlopige reactie komen.
In Nederland belanden jaarlijks enkele honderden grieppatiënten op de intensive care, al verschilt dat aantal sterk per seizoen. Het is niet bekend hoeveel patiënten door het voorschrijven van Tamiflu mogelijk zijn overleden. Bij een wijziging van het beleid ligt ondersteunende zorg voor de hand, zodat het lichaam de infectie zelf kan bestrijden. Bij een pandemie kan het middel dan vooral worden ingezet bij patiënten die er waarschijnlijk wel baat bij hebben.
