De overheid moet meer regie nemen bij de aanpak van watertekorten. Dat stelt de Algemene Rekenkamer na onderzoek naar 26 projecten binnen het Deltaprogramma Zoetwater. Volgens de controleur van het kabinet krijgt het probleem nog onvoldoende structurele aandacht van het kabinet en de Tweede Kamer.
Driekwart van de onderzochte projecten liep gemiddeld drie jaar vertraging op. Daardoor vielen de kosten van de projecten zelf 40 procent hoger uit. De gevolgen voor boeren, tuinders, de scheepvaart, de industrie, de drinkwatervoorziening en de natuur zijn volgens de Rekenkamer niet precies vast te stellen.
De financiële schade kan volgens de organisatie wel in de miljoenen of miljarden lopen. Droogte veroorzaakte in 2018 naar schatting tussen de 0,5 en 2 miljard euro schade.
Droogte wordt structureel probleem
Uit rekenmodellen van het KNMI blijkt volgens de Rekenkamer dat een extreem droge zomer zoals die van nu in de toekomst gemiddeld kan worden. De organisatie vindt daarom dat Nederland naast normen voor wateroverlast ook duidelijke normen voor watertekorten moet vastleggen. Ook moeten de doelen van het Deltaprogramma concreter worden gemaakt.
"Droogte is een urgent probleem, wordt de komende jaren alleen maar urgenter en gaat niet meer weg", zegt Barbara Joziasse van de Algemene Rekenkamer. Zij vindt dat de politiek sneller en consequenter moet handelen om toekomstige schade te beperken.
Minister Karremans van Infrastructuur en Waterstaat erkent de kritiek. Volgens hem is al veel in gang gezet, maar moet de uitvoering als geheel beter. Het IJsselmeer noemt hij als voorbeeld van een maatregel die deze zomer goed werkte. Het meer diende als wateropslag, waardoor boeren in het noorden voldoende water beschikbaar hielden voor hun akkers en gewassen.
Op andere plaatsen ontstonden wel problemen. In verschillende provincies gold een beregeningsverbod. Daarnaast werden rivieren te laag of te ondiep voor de scheepvaart, met gevolgen voor bedrijven en de industrie.
Procedures zorgen voor vertraging
De vertragingen komen onder meer door bezwaar- en beroepsprocedures, regels rond stikstof en PFAS, kwesties rond erfgoed en personeelstekorten. De Rekenkamer vindt dat de minister meer vaart achter de projecten moet zetten en de kosten vooraf realistischer moet inschatten.
Karremans wil onderzoeken of procedures kunnen worden vereenvoudigd. "Ik wil dat projecten in uitvoering gaan. We moeten nu doorpakken voor volgende zomer", zegt de minister.
