Bij provincies in het hele land liggen 217 verzoeken om de natuurvergunning van boeren in te trekken. Minister Jaimi van Essen van Landbouw en Natuur meldde dat dinsdag in de Tweede Kamer. De aanvragen zijn ingediend door milieuorganisaties, waaronder Mobilisation for the Environment (MOB).
De verzoeken leiden niet automatisch tot het intrekken van vergunningen. Provincies kunnen ze afwijzen. Milieuorganisaties kunnen daarna naar de rechter stappen om de intrekking alsnog af te dwingen. De rechter kijkt onder meer naar de maatregelen die provincies nemen om verdere schade aan beschermde natuurgebieden te voorkomen.
De omvang van de aanvragen vergroot de druk op het kabinet om het stikstofpakket uit te voeren. Dat pakket moet de uitstoot van boeren en bedrijven met ongeveer 45 tot 65 procent verminderen. Ook moet op veel plaatsen het aantal dieren per hectare omlaag en is extra geld beschikbaar voor natuurherstel.
Protesten en rechtszaken
De kwestie heeft de afgelopen weken tot boerenprotesten geleid. In Friesland werd gedemonstreerd nadat bekend was geworden dat daar verzoeken waren ingediend tegen vijf veehouders. In Noord-Brabant trok de provincie deze zomer de vergunningen van vijf pluimveehouders in. Dat besluit leidde tot een groot protest bij het provinciehuis.
MOB had de provincie Noord-Brabant al in 2023 gevraagd de vergunningen in te trekken. De organisatie stelde dat de bedrijven met hun stikstofuitstoot kwetsbare natuurgebieden, waaronder de Kampina en de Peel, te zwaar belastten. Nadat de provincie aanvankelijk weigerde, volgde een rechtszaak. De rechter bepaalde vorig jaar dat de stikstofneerslag op de natuur binnen een jaar aanzienlijk moest dalen.
De betrokken boeren hadden plannen gemaakt om hun uitstoot te verminderen. Toch trok de provincie hun vergunningen in. Over dat besluit bestaat nog steeds discussie binnen de provincie.
Gelderland ontving sinds 1 januari 2024 55 intrekkingsverzoeken. Daarvan gingen er 52 over boerenbedrijven. De provincie heeft alle afgehandelde verzoeken afgewezen. Zeventien aanvragen zijn nog niet behandeld. Gelderland zegt eigen stikstofmaatregelen te hebben en verwacht dat rechters die meewegen als milieuorganisaties naar de rechter stappen.
Het kabinet wil volgende maand met een spoedwet een programma van maatregelen invoeren. Daarmee moeten handhavings- en intrekkingsverzoeken worden voorkomen. Van Essen zei in de Tweede Kamer dat het „heel ellendig” is als boeren hun vergunning dreigen kwijt te raken. Volgens de minister moeten de stikstofmaatregelen „als de wiedeweerga” in wetgeving worden vastgelegd.
