Een rapport met maatregelen om het Nederlandse spoor beter te beveiligen ligt al ongeveer een jaar klaar, maar de aanbevelingen zijn nog niet volledig uitgevoerd. In het document staat onder meer dat moet worden geïnvesteerd in preventie, zodat onbevoegden geen toegang krijgen tot belangrijke systemen, infrastructuur en stations.
De urgentie daarvan werd zichtbaar op Prinsjesdag. Op meerdere plekken werden metalen buizen op het spoor gelegd, waardoor een groot aantal treinen in het oosten van het land niet kon rijden. Het veiligheidssysteem detecteerde de obstakels en zette seinen automatisch op rood, waarmee mogelijke botsingen werden voorkomen.
Wie verantwoordelijk is voor de sabotage, is nog niet bekend. Het Openbaar Ministerie onderzoekt de zaak. Er is nog niemand aangehouden.
Honderden miljoenen nodig
Onderzoeker Bewaken & Beveiligen Roy Hofkamp van de Universiteit Leiden zegt dat niet met zekerheid is vast te stellen of de sabotage was voorkomen als alle aanbevelingen waren uitgevoerd. Wel vindt hij dat adviezen over beveiliging serieus moeten worden opgevolgd. "Maar als zoiets wordt aanbevolen, moet dat worden opgevolgd."
In het rapport van de Fysieke Leefomgeving wordt 600 miljoen euro genoemd als bedrag dat nodig is om het spoor veiliger te maken. Dat geld is vooralsnog niet beschikbaar. Volgens Hofkamp zijn forse investeringen noodzakelijk, omdat de dreiging van buitenaf is toegenomen. "Vroeger lag de nadruk bij het spoor op incidentenbestrijding en op efficiëntie. Maar we moeten onze mindset verschuiven naar veiligheid en weerbaarheid."
Hoogleraar terrorisme en politiek geweld Bart Schuurman noemt het spoor momenteel onvoldoende weerbaar. Tegelijkertijd wijst hij erop dat volledige beveiliging moeilijk is. "Bij de aanleg van onze infra hebben we in het begin geen rekening hoeven houden met sabotage, dat gebeurde gewoon veel minder. We zitten inmiddels in een nieuwe werkelijkheid waar we aan moeten gaan wennen."
Nederland heeft ongeveer 7000 kilometer spoor. Het is volgens Hofkamp niet haalbaar om overal camera's te plaatsen of volledige beveiliging te garanderen. ProRail kan het probleem bovendien niet alleen oplossen. Daarvoor zijn ook de politie en Defensie nodig, naast extra geld. "Het is nu zaak om door te pakken."
Een eerder incident onderstreepte de kwetsbaarheid van het netwerk. In juni 2025 vatten stroomkabels tussen Amsterdam Zuid en Schiphol vlam, waarna het treinverkeer stilviel. Justitie hield toen eveneens rekening met sabotage. Schuurman zegt dat niet iedere vorm van geopolitieke dreiging kan worden voorkomen en dat Nederland sommige gevolgen zal moeten accepteren.
