Mensen met een laag inkomen krijgen niet overal voldoende hulp bij hun zorgkosten. Naar schatting 160.000 minima maken geen gebruik van de gemeentepolis omdat hun gemeente die niet aanbiedt of te weinig bijdraagt aan de premie. Dat meldt het Instituut voor Publieke Economie (IPE).
Het IPE waarschuwt dat mensen daardoor noodzakelijke zorg uitstellen of helemaal vermijden. Ook kunnen zij in de schulden komen als zij wel medische hulp nodig hebben. Volgens het instituut leidt dat uiteindelijk tot hogere kosten voor de samenleving, omdat zieke mensen minder werken en uitgestelde zorg vaak duurder uitpakt.
Uit onderzoek van het Centraal Planbureau blijkt dat mensen met een laag inkomen jaarlijks gemiddeld 421 euro minder aan zorg uitgeven dan mensen met een hoger inkomen die dezelfde gezondheid hebben. Aan huisartsenzorg besteden beide groepen ongeveer evenveel. Mensen met weinig geld gaan wel minder vaak naar een specialist, vermoedelijk omdat zij daarvoor het eigen risico van 385 euro moeten betalen.
Verschillen tussen gemeenten
De gemeentepolis is bedoeld om mensen met een laag inkomen te ondersteunen. Gemeenten betalen daarbij een deel van de premie voor een aanvullende verzekering en soms ook een deel van het eigen risico. De bijdrage ligt meestal tussen 20 en 40 euro per maand.
In 2026 maakten 580.000 mensen gebruik van de regeling. Toch bieden 34 gemeenten geen gemeentepolis aan. In totaal zijn er ongeveer 160.000 minima die geen toegang hebben tot de polis, of voor wie de bijdrage onvoldoende is. Sommige mensen kiezen daarom voor een goedkopere basisverzekering. Anderen weten niet dat de regeling bestaat.
Het IPE wil de gemeentepolis vervangen door een landelijke aanpak. IPE-onderzoeker Jasper van Dijk stelt voor om mensen met een laag inkomen automatisch vrij te stellen van eigen betalingen in het basispakket. Ook zou de rijksoverheid moeten bijdragen aan een aanvullende verzekering voor onder meer mondzorg, fysiotherapie en brillen of contactlenzen. Het kabinet wil het eigen risico in 2028 verhogen naar 460 euro.
Minister wil huidige regeling verbeteren
Minister Sophie Hermans van Volksgezondheid kiest niet voor een volledig landelijke regeling. Zij erkent dat de verschillen tussen gemeenten groot zijn en dat de gemeentepolis niet voor iedereen geschikt is. Daarom onderzoekt haar ministerie met gemeenten en zorgverzekeraars hoe de regeling uniformer kan worden gemaakt, inclusief een mogelijk gelijk pakket voor mensen met een laag inkomen.
Ongeveer 90 procent van de gemeenten biedt de polis aan. Tien jaar geleden was dat nog 99 procent. Inwoners van gemeenten zonder polis kunnen soms bijzondere bijstand aanvragen. Hermans zegt dat het kabinet zorgmijding wil voorkomen door de bestaande gemeentepolis te versterken, zonder direct een nieuwe landelijke regeling in te voeren.
