Een onderzoek van de Radboud Universiteit laat zien welke ingrijpende gevolgen de voormalige transgenderwet heeft gehad voor transgender en intersekse personen. De onderzoekers spraken met 28 mensen over lichamelijke, psychologische en sociale schade die zij door de wet ondervonden.
De wet bepaalde aan welke voorwaarden mensen moesten voldoen om hun geslacht in officiële documenten te laten aanpassen. Een van de eisen was dat zij blijvend onvruchtbaar waren. Daarvoor moesten baarmoeder en eierstokken of de testikels worden verwijderd. Ook moesten aanvragers ongehuwd zijn, waardoor sommigen zich gedwongen voelden te scheiden. Daarnaast waren verklaringen van een arts en een psycholoog nodig.
Gevolgen van verplichte onvruchtbaarheid
Voor veel geïnterviewden had vooral de eis van onomkeerbare onvruchtbaarheid grote gevolgen. Marloes Hülsken, onderzoeker aan de Radboud Universiteit en medeauteur van het rapport, zegt dat de maatregel ingreep op de kinderwens en de mogelijkheid van biologisch ouderschap.
"Geïnterviewden spraken over de enorme impact hiervan op hun leven: het raakte aan kinderwens en biologisch ouderschap, verplichtte tot operaties en stopte de aanmaak van lichaamseigen hormonen. Bij sommige getroffenen zorgde dit direct voor een gevoel van rouw en pijn, bij anderen kwam het besef van de impact soms pas jaren later", zegt Hülsken.
Doordat de procedure veel drempels kende, liepen mensen soms jarenlang rond met officiële documenten die niet overeenkwamen met hun uiterlijk en identiteit. Dat leidde volgens de onderzoekers tot problemen in het dagelijks leven. Carlo Weide vertelde dat tijdens een fouillering op een vliegveld in Griekenland een pistool op hem werd gericht. "Alsof ik een crimineel was, alleen omdat mijn foto klopte met mijn kop, maar wat er in mijn paspoort stond niet, de V."
Ook intersekse personen kregen met de wet te maken. Het ging om mensen die waren geboren met lichamelijke kenmerken die niet pasten binnen de medisch gangbare indeling als man of vrouw. Als anderen bij hun geboorte een geslacht voor hen hadden vastgesteld, konden zij later onder dezelfde zware voorwaarden vallen wanneer zij dat wilden wijzigen.
Ron de Vries noemt de vanzelfsprekendheid rond gedwongen sterilisatie een van de pijnlijkste aspecten. "Wat mij het meest raakte, was dat iedereen het normaal vond dat het oké is om een jong iemand te steriliseren, want die persoon mag geen nageslacht hebben. En als je daar iets van zegt, dan ben jíj degene die niet normaal is."
Het kabinet bood in 2021 excuses aan voor de wet. Staatssecretaris Tielen van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zegt dat het onderzoek de getroffen mensen een stem geeft en zichtbaar maakt hoeveel pijn zij hebben ervaren.
