Minstens negen Nederlandse oogheelkundige afdelingen en klinieken hebben patiënten behandeld die hun oogkleur om cosmetische redenen permanent lieten veranderen. Officiële cijfers ontbreken, maar oogartsen zeggen dat zij deze complicaties steeds vaker zien.
Bij Isa en Peter, gefingeerde namen, liep de ingreep uit op ernstige oogschade. Peter kan momenteel niet zien en wacht op een nieuwe hoornvliestransplantatie. Isa heeft haar zicht nog, maar leeft dagelijks met hevige pijn en overgevoeligheid voor licht. Beiden kunnen niet werken.
Irisimplantaten veroorzaken ernstige complicaties
De twee lieten in het buitenland cosmetische irisimplantaten plaatsen. Daarbij wordt een gekleurd siliconen schijfje vóór de natuurlijke iris aangebracht. Peter reisde in 2008 naar Panama, Isa liet de behandeling in Egypte uitvoeren.
Bij Peter ontstonden kort na de ingreep problemen. Bij Isa leek de behandeling lange tijd goed te zijn verlopen. Jaren later werd ze wakker met een melkachtige waas voor haar ogen. De implantaten moesten bij beiden worden verwijderd. Daarna waren meerdere operaties en hoornvliestransplantaties nodig.
Oogarts Hans Lemij van het Oogziekenhuis Rotterdam legt uit dat een implantaat de afvoer van oogvocht kan blokkeren. Daardoor kan de oogdruk oplopen en glaucoom ontstaan, met schade aan de oogzenuw als gevolg. Ook het hoornvlies kan worden aangetast en er kan staar ontstaan.
“De verbinding tussen het oog en de hersenen gaat langzaam kapot”, zegt Lemij. Oogarts Robert Jan Wijdh van UMC Groningen noemt de gevolgen van de ingreep onnodig ernstig. “Als oogarts is het misdadig dat je dit doet”, zegt hij over artsen die dergelijke implantaten plaatsen.
Ook andere technieken brengen risico's mee
Cosmetische irisimplantaten worden voor zover bekend niet in Europa geplaatst. In Frankrijk bieden klinieken wel keratopigmentatie aan. Bij die behandeling wordt een tunnel in het hoornvlies gemaakt, waarna pigment wordt ingebracht. Dat kan onder meer infecties, littekens en lichtgevoeligheid veroorzaken.
Bij laser-depigmentatie wordt pigment uit de eigen iris verwijderd om de ogen lichter te maken. Vrijgekomen pigment kan de afvoer van oogvocht verstoren en zo glaucoom veroorzaken. Hoogleraar en hoofd Oogheelkunde Mor Dickman van UMC Utrecht zegt dat over de langetermijngevolgen van deze technieken nog weinig bekend is.
Isa zegt dat ze haar natuurlijke oogkleur inmiddels mooi vindt. Peter waarschuwt mensen met irisimplantaten: “Het is een tijdbom.” Hij adviseert hen de implantaten te laten verwijderen, ook als ze voorlopig geen klachten hebben.
