Het Openbaar Ministerie gaat boeren strafrechtelijk vervolgen als zij met trekkers of andere landbouwvoertuigen de snelweg opgaan om te protesteren. Volgens het OM is rijden met een landbouwvoertuig op de snelweg doorgaans gevaarlijk en daarom strafbaar. Ook het afplakken van kentekens kan tot vervolging leiden.
Het demonstratierecht blijft volgens justitie wel van kracht. Demonstraties moeten vooraf bij de gemeente worden gemeld, waarna de burgemeester kan bepalen welke maatregelen nodig zijn. Een burgemeester kan een protest beperken, verbieden of beëindigen. Alleen het overtreden van die voorschriften leidt in beginsel niet tot strafvervolging.
Het OM maakt onderscheid tussen een niet-aangemelde of verboden demonstratie en strafbare gedragingen tijdens een protest. Langzaam rijden op een snelweg kan bijvoorbeeld gevaarlijk verkeersgedrag zijn. Ook het blokkeren van een weg of het veroorzaken van levensgevaarlijke situaties kan strafrechtelijk worden aangepakt. Per situatie wordt bekeken welke reactie passend is.
Afspraken over optreden
De politie, burgemeesters en het OM bespreken in lokale driehoekoverleggen hoe en wanneer agenten kunnen optreden. De politie werkt aan een handreiking voor medewerkers. Demonstraties worden waar mogelijk begeleid, maar agenten grijpen in als strafbare feiten worden gepleegd, afspraken niet worden nagekomen of de veiligheid van demonstranten en omstanders in gevaar komt.
De politie zegt daarbij vooral te willen de-escaleren. De afgelopen dagen is overleg gevoerd over de verwachte boerenprotesten tegen het stikstofbeleid. De acties kunnen de komende weken, in aanloop naar Prinsjesdag, in omvang en intensiteit toenemen.
Dodelijk ongeluk op de A59
De aangescherpte uitleg van het OM volgt na een dodelijk ongeval op de A59 in Noord-Brabant. Daar botsten vorige week vrijdag vier auto’s op elkaar in een file die was ontstaan nadat boeren met langzaam rijdende tractoren over de snelweg waren gegaan. Twee mensen van in de zeventig kwamen om het leven en zes anderen raakten gewond.
De trekkers waren op weg naar Den Bosch, waar een spoeddebat plaatsvond over het mogelijk intrekken van vergunningen van vijf pluimveehouders. Voorafgaand aan die actie ontstond verwarring over de vraag of de politie zou ingrijpen. De politie Oost-Brabant zei eerst dat boeren niet zouden worden gestopt, maar verduidelijkte later dat trekkers op de snelweg wettelijk verboden zijn.
Burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen zei dat de onduidelijke communicatie tot verwarring heeft geleid. Volgens hem is demonstratievrijheid geen toestemming om de wet te overtreden of de verkeersveiligheid in gevaar te brengen. In Drenthe voerden woensdag honderden boeren actie met tractoren bij gemeentehuizen en het provinciehuis in Assen.
