Eileiders eerst verwijderen
Vrouwen met een erfelijke aanleg voor eierstokkanker krijgen mogelijk een alternatief voor de huidige preventieve operatie. In plaats van de eileiders en eierstokken tegelijk te laten verwijderen, kunnen zij eerst alleen hun eileiders laten weghalen. De eierstokken worden dan vijf jaar of langer later verwijderd.
Ongeveer één op de tweehonderd vrouwen heeft een verhoogd risico op eierstokkanker, bijvoorbeeld door een mutatie in het BRCA-gen. Hun kans om de ziekte te krijgen ligt tussen de 10 en 45 procent. Bij vrouwen zonder die erfelijke aanleg is dat iets meer dan 1 procent.
Eierstokkanker wordt vaak pas ontdekt wanneer de ziekte zich al heeft verspreid. Daarom krijgen vrouwen met een sterk verhoogd risico doorgaans het advies om preventief zowel hun eileiders als eierstokken te laten verwijderen. Door die ingreep komen zij meteen in de overgang.
Dat kan leiden tot onder meer opvliegers, slaapproblemen, een lager libido en problemen met seksueel functioneren. Op langere termijn neemt ook de kans op hart- en vaatziekten en botontkalking toe. Arts Tamar Gootzen van het Radboudumc onderzoekt de gevolgen van de nieuwe aanpak.
Onderzoek naar veiligheid
De aanpak is mogelijk doordat artsen hebben vastgesteld dat eierstokkanker in veel gevallen in de eileiders begint. Na het verwijderen van de eileiders blijven de eierstokken voorlopig zitten, waardoor de menstruatiecyclus doorgaat en de overgang wordt uitgesteld. Zwanger worden via de natuurlijke weg is daarna niet meer mogelijk.
Volgens Gootzen zijn de betrokken vrouwen vaak tussen de 35 en 40 jaar oud en hebben zij jonge kinderen. “Ze staan midden in het leven. Ze willen gewoon kunnen functioneren, langer hun leven leiden zoals zij dat willen, zonder overgang”, zegt ze.
Onderzoek van Gootzen wijst erop dat de tussenstap de kwaliteit van leven verbetert. Nog niet vaststaat of de kans op eierstokkanker uiteindelijk net zo klein wordt als bij het direct verwijderen van beide organen. Dat wordt onderzocht in een vervolgonderzoek.
De nieuwe operatie is daarom nog geen standaardbehandeling. Vrouwen die ervoor kiezen, kunnen de ingreep wel binnen het onderzoek ondergaan. Vijftien Nederlandse ziekenhuizen doen eraan mee. Gootzen hoopt dat vrouwen in de toekomst kunnen kiezen tussen beide operaties: eerst alleen de eileiders laten verwijderen of meteen de eileiders en eierstokken.
