Nederland is onvoldoende voorbereid op de toenemende kans op grote natuurbranden. De 25 veiligheidsregio’s werken grotendeels zelfstandig en een landelijke aanpak heeft geen verplichtend karakter. Deskundigen en een meerderheid in de Tweede Kamer pleiten daarom voor meer centrale regie.
De zorgen zijn versterkt door meerdere grote branden in één week. In de duinen bij Ouddorp ging zeker 2 vierkante kilometer natuur verloren, een gebied ter grootte van ongeveer 280 voetbalvelden. Tijdens de bluswerkzaamheden raakte een brandweerman gewond.
Bij Venray woedde dagenlang een brand in een gebied van ongeveer 140 voetbalvelden. Een camping met zeker 300 vakantiegangers moest worden ontruimd. In heel Nederland geldt momenteel een verhoogd risico op natuurbranden.
Geen landelijke verantwoordelijkheid
Volgens Jack Mikkers, lid van het Veiligheidsberaad, neemt het aantal natuurbranden toe door klimaatverandering. “De toekomst is gisteren al begonnen. We zitten nu in de fase die we voorspeld hebben, maar we hebben eigenlijk nog geen goede antwoorden”, zegt hij.
Jelmer Dam, landelijk regisseur natuurbrandbeheersing bij Brandweer Nederland, ziet dat de bestrijding nog niet vanuit één overkoepelend plan wordt aangestuurd. Er is wel een landelijk actiecentrum, maar dat kan alleen optreden als veiligheidsregio’s vrijwillig meewerken. “We hebben geen mandaat”, zegt Dam.
Voor een effectieve aanpak zijn volgens Mikkers meer specialistische kennis, capaciteit en materieel nodig. Ook preventie moet een grotere rol krijgen. Campings en zorginstellingen liggen regelmatig dicht bij natuurgebieden, waardoor een brand sneller tot ingewikkelde evacuaties kan leiden.
Bij de inrichting van natuurgebieden kan eveneens meer rekening worden gehouden met brandgevaar. Zo kunnen meer loofbomen worden geplant. Naaldbomen bevatten veel hars en kunnen de verspreiding van vuur versterken. “We zijn in het verleden vergeten loofbomen te plaatsen, en daar betalen we nu een beetje de prijs voor”, zegt Mikkers.
Kabinet werkt aan plan
Een meerderheid in de Tweede Kamer vindt de huidige aanpak onvoldoende. Kamerleden van D66, PRO, CDA en VVD spreken zich uit voor landelijke regie. D66-Kamerlid Marieke Vellinga-Beemsterboer zegt: “Natuurbranden beheersen mogen we niet overlaten aan toevalligheden.” Laura Bromet van PRO wijst daarnaast op klimaatverandering als belangrijke oorzaak.
Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel zegt in gesprek te zijn met het Veiligheidsberaad over de organisatie van de aanpak. Het ministerie werkt samen met de veiligheidsregio’s aan een plan. In het najaar wordt bekeken of extra capaciteit kan worden vrijgemaakt.
Premier Rob Jetten noemt de zorgen over de huidige werkwijze terecht. Hij wil met brandweerlieden bespreken wat nodig is om meerdere branden tegelijk aan te kunnen. Mikkers pleit voor een deltaplan waarin wordt vastgelegd welke risico’s Nederland aanvaardbaar vindt en welke maatregelen daarvoor nodig zijn.
