Jaarlijks worden naar schatting 25 tot 50 miljoen blikjes zonder statiegeld in Nederland verkocht. De blikjes worden via Nederlandse websites, maaltijdbezorgers, restaurants en kleine bedrijven aangeboden. Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) gaat daar een miljoenenbedrag in om.
De invoer van blikjes zonder statiegeld is verboden. De koop en verkoop ervan zijn dat niet. Daardoor is handhaving bij de tussenhandel lastig. De blikjes zijn vaak goedkoper dan varianten waarop wel statiegeld wordt geheven. Bij sommige verkopers vormen ze een belangrijk deel van de omzet.
Een verkoper zegt tegen EenVandaag dat hij de helft van zijn omzet verliest als hij stopt met de verkoop van blikjes zonder statiegeld. Frisdrankblikjes komen vanuit Denemarken via Duitsland Nederland binnen. Bierblikjes worden uit Polen geïmporteerd. Restaurants en websites kopen de partijen in om ze door te verkopen.
Gevolgen voor zwerfafval
Sinds 2023 geldt statiegeld op blikjes om zwerfafval tegen te gaan. Volgens de ILT belanden blikjes zonder statiegeld bovengemiddeld vaak op straat, omdat consumenten ze niet kunnen inleveren voor geld.
Volgens ILT-directeur Edwin van Houten hebben criminelen door een maas in de wet de blikjesmarkt ontdekt. Hij zegt: "Het is echt een illegaal circuit. Je komt ook met de georganiseerde criminaliteit in aanraking want er valt heel veel geld te verdienen aan deze ontduiking van de regels. Het gaat al gauw om miljoenen euro's."
Via een Duitse groothandel kan een vrachtwagen vol colablikjes worden gekocht voor ongeveer 37 cent per blikje. In Nederland kost hetzelfde blikje ongeveer 60 cent. Van Houten zegt dat de inspectie bij onderzoeken ook andere strafbare feiten aantreft, zoals belastingontduiking en btw-fraude.
Handhaving lastig
De ILT deed het afgelopen jaar vijfhonderd onderzoeken. In negentig gevallen werden bedrijven aangesproken. Er werden vijf boetes uitgedeeld.
Van Houten noemt dat "een beetje een druppel op de gloeiende plaat". Volgens hem kosten de verdergaande onderzoeken veel capaciteit. Daarom pleit de inspectie voor een verbod op de verkoop van blikjes zonder statiegeld. Minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei werkt aan een voorstel om de statiegeldplicht uit te breiden. Met een verkoopverbod zou de ILT verkopers direct kunnen aanspreken.
