Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) heeft in de afgelopen drie jaar voor bijna 1,4 miljard euro aan opdrachten verstrekt waarbij de Europese aanbestedingsregels niet volledig zijn gevolgd. Dat staat in het financiële jaarverslag van de organisatie.
In 2024, het jaar waarin de druk op de opvang het hoogst was, ging het om 655,2 miljoen euro aan onrechtmatige uitgaven. In 2025 bedroeg dat bedrag 373,5 miljoen euro. Volgens het COA heeft het grootste deel betrekking op overeenkomsten die al eerder waren afgesloten.
Het gaat onder meer om contracten voor de huur van schepen, hotels en andere opvanglocaties. Ook opdrachten voor beveiliging en catering vallen eronder. Door het tekort aan opvangplekken moet het COA vaker tijdelijke en relatief dure locaties inzetten.
Noodopvang blijft langdurig nodig
Tot de noodopvang behoren onder meer cruiseschepen, hotels, evenementenhallen en paviljoens. Deze locaties zijn bedoeld voor kort verblijf, maar asielzoekers wonen er geregeld maanden of zelfs jaren. Ze hebben er doorgaans minder privacy, kunnen vaak niet zelf koken en hebben minder mogelijkheden voor werk, onderwijs en dagbesteding.
De opvang zit inmiddels boven de bezettingsgraad van 100 procent. Onder normale omstandigheden rekent het COA met een bezetting van 94 procent. Daardoor moeten bewoners soms kamers delen met meer mensen en worden ook kantoorruimtes gebruikt die niet voor opvang zijn ingericht.
De situatie is vooral problematisch voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Volgens cijfers van het COA verblijft 46 procent van deze groep in de noodopvang, in totaal enkele duizenden kinderen. Op zulke locaties ontbreekt het volgens de organisatie vaak aan passende begeleiding, onderwijs en psychische zorg.
Ook volwassen asielzoekers met ernstige psychische problemen krijgen niet altijd tijdig passende hulp. De Inspectie Justitie en Veiligheid en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd concludeerden dat betrokken organisaties onvoldoende samenwerken en dat de reguliere geestelijke gezondheidszorg onvoldoende op deze groep is ingericht.
De hoge werkdruk raakt daarnaast de medewerkers van het COA. Het ziekteverzuim steeg in twee jaar van 7,9 naar 9,5 procent. Dat is bijna twee keer zo hoog als het landelijk gemiddelde. Personeelstekorten maken het bovendien moeilijk om genoeg gespecialiseerde medewerkers te vinden voor de noodopvang.
