NASA heeft SRON en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) geselecteerd voor de bouw van camera's voor PRIMA. Deze ruimtetelescoop moet ver-infraroodlicht opvangen uit het vroege heelal. Dat licht komt onder meer uit ruimtewolken waarin planeten ontstaan.
PRIMA moet ongeveer acht tot tien miljard jaar terugkijken. In die periode ontstonden volgens onderzoekers veel jonge sterrenstelsels. De telescoop moet helpen verklaren hoe die stelsels zich vormden en welke processen een rol speelden bij de geboorte van planeten.
Camera's worden in Groningen getest
Medewerkers van SRON testen de camera's momenteel onder omstandigheden die de ruimte nabootsen. De instrumenten moeten onder meer bestand zijn tegen zeer lage temperaturen. In Groningen worden camera's van TU Delft en SRON samengebouwd en voorzien van aanvullende onderdelen, waaronder een speciaal kleurenfilter.
Dat filter kan volgens senior instrument scientist Willem Jellema vijftig tinten infrarood onderscheiden. Die metingen kunnen informatie opleveren over de chemische samenstelling en de ouderdom van sterrenstelsels. Ook senior instrument scientist Lorenza Ferrari werkt mee aan het testen van de apparatuur.
“PRIMA is een ruimtetelescoop die heel diep in het vroege heelal gaat kijken”, zegt Jellema. Hij hoopt dat de missie meer duidelijkheid geeft over de manier waarop planeten ontstaan. “Ik ben vooral benieuwd of we het mysterie van de vorming van planeten kunnen ontrafelen.”
De samenwerking sluit aan bij eerdere projecten van SRON en NASA. In Groningen werd 25 jaar geleden de Herschel-ruimtetelescoop gebouwd. Volgens Jellema behoort SRON, samen met NASA, tot de belangrijkste spelers op het gebied van de sensoren die voor dit soort ruimtemissies nodig zijn.
Door de gevoeligheid van PRIMA kunnen astronomen niet alleen afzonderlijke sterrenstelsels onderzoeken. De telescoop moet tienduizenden stelsels tegelijk in beeld brengen. Er bestaan bovendien plannen om uiteindelijk ongeveer een miljoen sterrenstelsels op deze manier in kaart te brengen.
De missie moet bijdragen aan onderzoek naar de vorming van sterren, sterrenstelsels en planeten. De lancering van PRIMA staat gepland voor 2033.
