De Amerikaanse regering heeft op 26 augustus de Italiaanse internetdienst Autistici/Inventati (A/I) op de terrorismelijst gezet. Volgens de Amerikaanse overheid faciliteert het vrijwilligerscollectief extreemlinkse terreur. A/I biedt sinds 2001 webhosting en e-mail aan ongeveer 20.000 groepen wereldwijd, waaronder antifascistische en anarchistische weblogs.
Door de sanctie mogen Amerikaanse burgers en bedrijven geen zaken meer doen met A/I. De gevolgen waren direct merkbaar: PayPal sloot het donatieaccount, de Amerikaanse beheerder schrapte het .org-domein en een Italiaanse bank stopte de dienstverlening uit vrees voor uitsluiting van het Amerikaanse Visa-netwerk.
Infrastructuur niet langer vanzelfsprekend neutraal
De maatregel veroorzaakt onrust omdat internetaanbieders traditioneel worden gezien als neutrale beheerders van infrastructuur. Zij vervoeren informatie, maar zijn normaal gesproken niet verantwoordelijk voor de inhoud van websites en berichten. Voor schadelijke inhoud bestaan afzonderlijke procedures om accounts of sites offline te halen.
Ruud Alaerds, directeur van branchevereniging Dutch Cloud Community, noemt die neutraliteit de basis van het open internet. „Opeens bestempelt de Amerikaanse overheid iets als terroristische content en legt eenzijdig sancties op”, zegt hij. Volgens Alaerds vrezen bedrijven nu dat de Verenigde Staten ook andere organisaties of ondernemingen kunnen aanpakken. Dat kan volgens hem de vrijheid van meningsuiting onder druk zetten.
Ook Europese organisaties voor digitale weerbaarheid maken zich zorgen. Een bestuurder, die niet met naam genoemd wil worden, zegt: „Iedereen is bang de volgende te zijn. En ja, dat is precies het effect dat ze willen.” Europese autoriteiten hebben zich tot dusver niet prominent tegen de Amerikaanse maatregel uitgesproken.
Nederlandse dienst trekt zich terug
De Nederlandse ideële internetaanbieder ProcoliX werkt voor het Internationaal Strafhof in Den Haag. Rechters van dat hof staan eveneens op een Amerikaanse terreurlijst. Directeur Koen de Jonge heeft het hof laten weten dat zijn bedrijf niet verdergaat met een uitbreiding van de samenwerking. „We zijn te kwetsbaar”, zegt hij.
ProcoliX vreest problemen met zijn eigen betaal- en bankdiensten als het bedrijf op een Amerikaanse lijst terechtkomt. De onderneming gebruikt onder meer PayPal en Mollie en heeft rekeningen bij Rabobank, Triodos en Bunq. „Geen bedrijf kan overleven zonder betaalrekening”, zegt De Jonge.
Het Strafhof zegt nauw contact te onderhouden met Nederland en zakelijke partners om de continuïteit van zijn werk te waarborgen. Het hof heeft kantoorsoftware van Amerikaanse leveranciers al deels vervangen en probeert de afhankelijkheid van Amerikaanse bedrijven verder te verminderen.
