Veel Nederlandse advocatenkantoren testen AI-toepassingen, maar stoppen na een proefperiode zonder vervolg. Volgens legal innovation-expert Jeroen Zweers komt dat vooral doordat vooraf niet helder is welk probleem de technologie moet oplossen.
Zweers is oprichter van The Legal Innovation Agency en lid van de Commissie Digitalisering & AI van de Nederlandse Orde van Advocaten. Hij ziet dat kantoren zich geregeld laten leiden door AI-publiciteit, activiteiten van concurrenten of de wens zich aantrekkelijk te presenteren op de arbeidsmarkt. De koppeling met een specifiek werkproces blijft daarbij volgens hem soms ontbreken.
“Je moet helemaal geen tool gebruiken. Je moet het probleem oplossen”, zegt Zweers. Een AI-toepassing is volgens hem alleen zinvol als die aantoonbaar een knelpunt in het werk kan wegnemen of verkleinen.
Meer nodig dan prompttraining
Een losse training in het schrijven van prompts leidt niet automatisch tot brede inzet van AI, stelt Zweers. Medewerkers kunnen daardoor beter begrijpen wat een toepassing kan, maar de werkwijze binnen een kantoor verandert er niet vanzelf door.
Hij pleit ervoor om eerst werkprocessen te onderzoeken en daarin concrete knelpunten te bepalen. Medewerkers moeten vervolgens meedenken over mogelijke toepassingen. In workshops brengt Zweers voorstanders en sceptici samen om problemen uit de dagelijkse praktijk te benoemen en geschikte use cases uit te werken.
Die werkwijze moet niet alleen een lijst met mogelijke toepassingen opleveren, maar ook draagvlak binnen de organisatie. Als advocaten slechts zelf met een algemene AI-tool experimenteren, kan een matig antwoord op een beperkte prompt volgens Zweers te snel tot de conclusie leiden dat de technologie onbruikbaar is.
Resultaat vooraf bepalen
Zweers ontwikkelde met Lefebvre Sdu het Legal AI Canvas, een hulpmiddel waarmee kantoren een AI-project kunnen voorbereiden. Daarbij worden onder meer het probleem, de betrokken partijen, kosten, beschikbare gegevens, risico's en de gewenste uitkomst in kaart gebracht.
Een belangrijke vraag is volgens hem of AI wel noodzakelijk is. Soms biedt bestaande software of een aanpassing van een werkproces een betere oplossing. “Je hoeft niet altijd AI in te zetten”, aldus Zweers.
Hij adviseert kantoren om met een kleine, duidelijk afgebakende toepassing te beginnen, bijvoorbeeld documentanalyse binnen één rechtsgebied. Voor de start moet vaststaan wanneer de proef is geslaagd. “De meetbaarheid van dit soort projecten is heel belangrijk”, zegt Zweers. Op basis van die resultaten kan een kantoor de toepassing aanpassen, beëindigen of verder invoeren.
Volgens Zweers staat de juridische markt nog aan het begin van structurele AI-inzet. Ook eenmanskantoren kunnen met een beperkt vraagstuk starten. De omvang van een kantoor bepaalt vooral hoeveel ondersteuning beschikbaar is, niet of gerichte toepassing mogelijk is.
