Bij de voetbal-, golf-, handbal-, schaats-, wielren- en rugbybond gelden extra voorwaarden voor trans en non-binaire sporters die aan wedstrijden willen meedoen. Zij moeten soms op gesprek bij een commissie komen, een medische keuring ondergaan of dispensatie aanvragen. Bij de golfbond mogen trans personen helemaal niet aan wedstrijden deelnemen. Dat blijkt uit onderzoek van onderzoeksplatform Pointer.
De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme spreekt van uitsluiting en achterstelling. De coördinator zegt daarom naar minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Sophie Hermans te gaan.
Afwijking van advies
De regels wijken af van het advies dat sportkoepel NOC*NSF in 2023 uitbracht. Volgens dat advies moet iedereen in de amateursport kunnen meedoen in de mannen- of vrouwencategorie die past bij waar die persoon zich thuisvoelt. Non-binaire sporters zouden zelf moeten kunnen kiezen tussen die categorieën.
Uit een inventarisatie onder 77 sportbonden blijkt dat trans en non-binaire sporters bij slechts 16 bonden direct aan wedstrijden mogen deelnemen. Bij meer dan veertig bonden is niets vastgelegd voor deze groep. Bij dertien sporten, zoals de paardensport, speelt de discussie niet omdat mannen en vrouwen daar al in dezelfde categorie meedoen.
Een woordvoerder van Transgender Netwerk zegt dat sporters zich door verplichte gesprekken en keuringen buitengesloten of bang kunnen voelen om open te zijn over zichzelf. “Het voelt voor hen alsof ze een probleem zijn dat opgelost moet worden.” De organisatie krijgt regelmatig meldingen van onduidelijkheid bij clubs en bonden. Volgens de organisatie weten clubs zelf niet altijd wat ze moeten doen, waardoor sporters zich niet welkom kunnen voelen.
Hoogleraar sport en recht Marjan Olfers van de Vrije Universiteit Amsterdam noemt de voorwaarden onbegrijpelijk. “Het gaat bij amateursport niet om prestatie, maar om plezier en samen sporten. Het hoort voor iedereen juist toegankelijk te zijn.” Zij vindt het ook kwalijk dat bonden om medische gegevens vragen. Volgens haar gaat het om privacygegevens waar sportbonden niet om mogen vragen.
Bonden wijzen op veiligheid
De zes bonden zeggen tegen Pointer dat ze mensen niet bewust willen uitsluiten. De KNVB en Rugby Nederland verwijzen naar de veiligheid van andere sporters. Bij een verzoek om een uitzondering kunnen onder meer lengte, gewicht en de hoeveelheid testosteron worden meegewogen.
De KNSB zegt dat er geen drempel is, omdat de meeste leden volgens de bond niet aan officiële wedstrijden deelnemen. Het Handbal Verbond voert gesprekken om trans en non-binaire sporters persoonlijk te begeleiden. Transgender Netwerk vindt dat zulke gesprekken niet verplicht mogen worden.
Volgens Olfers komt de onduidelijkheid deels door een gebrek aan kennis bij bonden en verenigingen, die grotendeels op vrijwilligers draaien. Zij vindt dat NOC*NSF meer aandacht voor inclusie moet hebben.
