De Poolse partij PiS raakt ongeveer veertig parlementsleden kwijt na een intern conflict over de politieke richting. Ook een senator en drie leden van het Europees Parlement verlaten de conservatief-nationalistische partij, stelt oud-premier Mateusz Morawiecki.
De vertrekkende politici behoren tot de gematigdere vleugel van PiS. Zij verzetten zich tegen de keuze van voorzitter Jaroslaw Kaczynski voor Przemyslaw Czarnek als kandidaat-premier bij de verkiezingen van volgend jaar. Czarnek geldt als een uitgesproken rechtse politicus.
Morawiecki en zijn medestanders zeggen dat zij uit de partij zijn gezet. Kaczynski stelt juist dat tientallen leden zelf hun lidmaatschap hebben opgezegd. Europarlementariër Piotr Müller spreekt dat tegen en zegt dat niemand vrijwillig is vertrokken.
Conflict over verklaring
De gematigde groep rond Morawiecki had zich eerder georganiseerd in een vereniging. Die hield bijeenkomsten over de toekomstige koers van PiS. De partijleiding was daar ontevreden over.
Kaczynski verlangde dat alle partijleden uiterlijk donderdag een solidariteitsverklaring zouden ondertekenen. Ook moesten zij hun lidmaatschap van politieke verenigingen beëindigen. Morawiecki weigerde aan die eis te voldoen.
"Iedereen wist wat hij of zij moest ondertekenen en tegelijkertijd wist iedereen wat de gevolgen zouden zijn als men niet zou ondertekenen", zei Kaczynski. Morawiecki stelt dat de betrokken politici lid van PiS wilden blijven.
PiS was van 2015 tot 2023 de regeringspartij in Polen. Na het verkiezingsverlies in 2023 behield de partij 186 van de 460 zetels in de Sjem, het Poolse parlement.
Nieuwe druk op rechts
De afsplitsing vergroot de verdeeldheid onder rechtse partijen in Polen. Kaczynski wilde met Czarnek meer kiezers aan de rechterflank aanspreken, maar moet nu rekening houden met mogelijke concurrentie van een centrumrechtse beweging rond Morawiecki.
Of de vertrokken politici een nieuwe partij oprichten, is nog niet bekend. Voor volgende week staat wel een bijeenkomst gepland van de vereniging van Morawiecki.
De regering van premier Donald Tusk probeert ondertussen veranderingen van de eerdere PiS-regeringen terug te draaien, onder meer rond de rechterlijke macht. Dat verloopt moeizaam. Karol Nawrocki, een conservatieve nationalist die verbonden is aan PiS, heeft meerdere voorstellen van Tusk tegengehouden.
