Als de gesprekken over hervormingen in de sociale zekerheid onvoldoende besparingen opleveren, kan het kabinet vanaf 2031 1,2 miljard euro korten op de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Die afspraak staat in een document dat de coalitiepartijen D66, VVD en CDA met elkaar hebben gemaakt en niet met de Tweede Kamer hebben gedeeld.
De bezuiniging zou worden uitgevoerd via de zogenoemde prijsbijstelling. Ministeries krijgen dan minder compensatie voor inflatie, waardoor hun budget in de komende jaren minder snel groeit. De ministeries moeten dat verschil vervolgens zelf opvangen.
Onderwijs zwaarst geraakt
Van de volledige prijsbijstelling die over meerdere ministeries wordt verdeeld, komt de helft voor rekening van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Dat ministerie heeft een begroting van 57 miljard euro. Ook het Klimaat- en Energiefonds zou ongeveer 200 miljoen euro minder krijgen.
Buitenlandse Zaken wordt volgens de afspraken nauwelijks geraakt. Defensie en Justitie en Veiligheid krijgen helemaal geen korting via de prijsbijstelling. Daarmee komt de financiële druk vooral bij onderwijs en enkele andere beleidsterreinen te liggen.
De afspraak vergroot de druk op D66. De partij profileert zich als onderwijspartij, terwijl minister Vijlbrief van Sociale Zaken moet proberen besparingen op de sociale zekerheid te bereiken. Als dat niet lukt, kan de onderwijsbegroting van partijgenoot Letschert aanzienlijk worden verlaagd.
De bezuinigingen op de sociale zekerheid zijn eerder uit de begroting gehaald. Daardoor willen de vakbonden opnieuw praten over hervormingen van de WIA. Premier Jetten en minister Heinen van Financiën houden er wel aan vast dat die gesprekken uiteindelijk een besparing op uitkeringen moeten opleveren. Er staat nog een bedrag van 3 miljard euro open.
"Mochten de besparingen minder zijn dan verwacht, zal het kabinet met aanvullende voorstellen komen", zei Jetten. Als de coalitie geen overeenstemming bereikt over die voorstellen, kan de verdeling van de prijsbijstelling als alternatief worden gebruikt.
Of de korting op onderwijs daadwerkelijk doorgaat, is nog onzeker. Voor de voorjaarsnota moet het kabinet steun krijgen van een meerderheid in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. De afspraak lijkt daardoor voorlopig vooral bedoeld om D66 tot een akkoord met de vakbonden te bewegen.
