Premier Jetten noemt de waarschuwing van de AIVD en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) voor de normalisering van rechts-extremisme zeer ernstig. Volgens hem bestaat het risico dat extreme opvattingen steeds meer onderdeel worden van het politieke debat, zonder dat altijd duidelijk is welke haatdragende ideologie erachter zit.
De premier zegt dat de maatschappelijke grens de afgelopen jaren is verschoven. Tijdens demonstraties zijn volgens hem leuzen, vlaggen en andere uitingen te zien die eerder ondenkbaar waren. Zaterdag liep een protest van de extreemrechtse organisatie Wij Zijn Het Volk in Den Haag uit op ongeregeldheden.
Zachtere boodschap moet extremere ideeën acceptabel maken
In hun analyse schrijven de AIVD en de NCTV dat rechts-extremisten hun denkbeelden proberen te verspreiden via de politiek, media en demonstraties. Zij gebruiken daarbij volgens de diensten een zachtere presentatie van hun ideeën, ook wel façadepolitiek genoemd. Daardoor kunnen extreme standpunten voor een grotere groep aanvaardbaar lijken.
De diensten noemen termen als ‘remigratie’ en ‘omvolking’ als voorbeelden. Die woorden kunnen volgens hen een verdergaande betekenis hebben dan vaak wordt uitgesproken. Minister Van Weel van Justitie zegt dat rechts-extremisten zulke termen proberen te normaliseren. “Dan wordt het risico dat je je hierdoor laat verleiden ook minder”, aldus Van Weel.
FVD en BBB gebruiken het woord ‘remigratie’ in hun verkiezingsprogramma’s. Beide partijen benadrukken dat zij daarmee vrijwillige terugkeer bedoelen van mensen die niet in Nederland willen blijven. Rechts-extremisten gebruiken de term volgens de AIVD en NCTV voor gedwongen vertrek van mensen met buitenlandse wortels.
FVD-Kamerlid Schenk noemt de uitleg van zijn partij “glashelder”. Hij zegt dat mensen die hier niet aarden vrijwillig moeten kunnen terugkeren. BBB-partijleider Vermeer noemt remigratie “gewoon een normale term” en zegt zijn woordkeuze niet te veranderen. “Dan ga ik me aanpassen aan rechts-extremisten, dat ga ik never nooit niet doen”, zegt hij.
De AIVD en NCTV stellen dat het verschil in uitleg hun zorgen niet wegneemt. Het steeds gangbaarder worden van de term zien zij als een teken dat rechts-extremistische denkbeelden terrein winnen.
Zorgen over invloed binnen partijen
De diensten waarschuwen ook dat rechts-extremisten invloed kunnen krijgen binnen politieke partijen, bijvoorbeeld als lid of kandidaat. FVD kwam eerder onder druk te staan vanwege kandidaten met banden met rechts-extremistische organisaties. Schenk zegt dat zijn partij mensen toelaat die zich aan het partijprogramma verbinden en noemt de analyse van de AIVD en NCTV niet serieus te nemen.
Van Weel roept alle politieke partijen op de analyse te lezen en er hun voordeel mee te doen. Hij wil geen specifieke partijen aanwijzen die zich volgens hem aangesproken moeten voelen.
