Een mogelijk verbod op PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen brengt de Nederlandse aardappelteelt in gevaar. Een quickscan in opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) waarschuwt voor grote opbrengstverliezen als telers de middelen niet langer mogen gebruiken.
Van de negen werkzame stoffen die momenteel zijn toegelaten tegen fytoftora, de gevreesde aardappelziekte, zouden er twee verdwijnen. Volgens Geert Kessel, onderzoeker naar schimmelziekten bij Wageningen University & Research, behoren die stoffen tot de belangrijkste middelen waarmee telers de ziekte bestrijden. “We bewegen ons naar de grens van wat nog mogelijk is om de teelt in Nederland te behouden”, zegt Kessel.
Vroege uitbraak kan oogst vernietigen
De onderzoekers schrijven dat een vroege epidemie van fytoftora kan leiden tot volledig verlies van de oogst. Ook in de biologische landbouw kunnen de verliezen oplopen als de ziektedruk verder toeneemt. Schimmels verspreiden zich vooral snel bij warm en vochtig weer.
In 2024 verspreidde de aardappelziekte zich zo sterk dat sommige biologische telers alsnog chemische middelen gebruikten. Tineke de Vries, voorzitter van de vakgroep akkerbouw van LTO, noemt de mogelijke gevolgen ernstig. “Als deze middelen verdwijnen en we krijgen een nat jaar zoals 2024, dan houden we het gewoon niet. Dat wordt een ramp”, zegt zij.
De zorgen over PFAS komen voort uit de afbraak van deze stoffen tot trifluorazijnzuur, ook wel TFA genoemd. Die stof kan zich ophopen in grondwater en mogelijk het hormoonsysteem en de ontwikkeling van ongeboren kinderen beïnvloeden. Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden beoordeelt daarom 46 bestrijdingsmiddelen opnieuw. Die beoordeling moet in april 2028 zijn afgerond.
Volgens een woordvoerder van het college is er geen acuut gezondheidsrisico, maar mogelijk wel een langetermijnrisico voor de drinkwatervoorziening. De Inspectie Leefomgeving en Transport schat dat jaarlijks 21.000 kilo TFA vrijkomt uit PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen.
Ook de teelt van suikerbieten kan gevolgen ondervinden. De bestrijding van een ernstige bladvlekkenziekte kan moeilijker worden, waardoor de suikeropbrengst daalt. André Hoogendijk, directeur van BO Akkerbouw, zegt dat de sector van PFAS-middelen af wil, maar dat vervanging niet eenvoudig is.
