De kosten voor het verwerken van ruwe olie tot brandstoffen zijn fors opgelopen. Voor een liter benzine bedragen de raffinagekosten inmiddels ongeveer 22 cent, tegenover 6 cent vóór de oorlog tussen Iran en de Verenigde Staten. Bij diesel stegen die kosten van 16 naar 37 cent per liter.
Ook de prijs van ruwe olie blijft een belangrijke oorzaak van de hoge brandstofprijzen. Een vat kostte vóór het conflict ongeveer 70 dollar. Op het hoogtepunt liep de prijs op tot 118 dollar, waarna die daalde tot bijna 95 dollar.
De Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz beperkt al maanden de oliestromen vanuit de Golfregio. Na een akkoord tussen de Verenigde Staten en Iran kwam het scheepvaartverkeer in juni gedeeltelijk op gang. Sinds het conflict begin juli opnieuw oplaaide, passeren echter nog maar weinig schepen deze belangrijke route.
Minder brandstof beschikbaar
Raffinaderijen in de Golfregio produceren door het conflict minder. De opslagplaatsen zijn vol, maar geraffineerde olie kan nauwelijks worden afgevoerd. Daardoor ontstaat vooral schaarste aan producten zoals diesel en kerosine, en niet alleen aan ruwe olie.
Ook de oorlog in Oekraïne heeft gevolgen voor de internationale markt. Oekraïense droneaanvallen op Russische raffinaderijen hebben in Rusland tot brandstoftekorten geleid. De export van Russische olie ligt daardoor vrijwel stil.
ING-econoom Rico Luman zegt dat dit ook Europa indirect raakt. "Die olie ging sowieso niet naar de EU door sancties, maar wel naar andere delen van de wereld. Het heeft daardoor wereldwijd effect op de prijzen van diesel. India en Turkije zijn grote afnemers en dat valt nu weg, dat heeft indirect ook invloed op Europa."
China heeft de uitvoer van geraffineerde olie grotendeels beperkt en importeert zelf meer olie. Het land beschikt wel over grote voorraden. De beperkingen van grote producenten versterken de druk op de wereldmarkt.
Rotterdamse raffinaderijen draaien volop
Europa heeft minder capaciteit om de tekorten op te vangen. Sinds 2009 sloten 30 van de ongeveer 100 Europese raffinaderijen. Energie-expert Jilles van den Beukel van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies zegt dat raffinage nu wel winstgevend is door het tekort aan olieproducten.
Raffinaderijen rond Rotterdam draaien volgens directeur Jan-Willem van den Beukel van brancheorganisatie Vemobin al op volle capaciteit. Zij kunnen de productie beperkt aanpassen, bijvoorbeeld door meer kerosine en minder benzine te maken. Dat biedt slechts tijdelijk verlichting.
Energiedeskundige Lucia van Geuns van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies verwacht dat de prijzen voorlopig hoog blijven. Raffinaderijen moeten bij een stijgende olieprijs namelijk meer betalen voor nieuwe leveringen ruwe olie.
