Politieke onrust in Europa heeft sinds 2022 geleid tot ongeveer 100 miljard euro aan extra rentelasten. Nederland vormt daarbij een uitzondering, stelt kredietverzekeraar Allianz Trade. De relatief stabiele politieke en economische situatie zou de Nederlandse schatkist vermoedelijk vele tientallen miljarden euro's hebben opgeleverd.
De verklaring ligt volgens Johan Geerooms, directeur risk underwriting bij Allianz Trade, onder meer in het Nederlandse poldermodel. Werkgevers, werknemers en overheid zoeken daarin naar compromissen. Dat remt polarisatie en verkleint volgens hem de kans dat besluitvorming langdurig vastloopt.
"Nederland heeft als enige land in de wereld het poldermodel, waar andere landen het conflictmodel hanteren", zegt Geerooms. Een conflictgerichte politiek hoeft op zichzelf geen probleem te zijn, maar kan in de huidige omstandigheden volgens hem uitmonden in bestuurlijke verlamming. Daardoor verslechteren overheidsfinanciën, loopt de staatsschuld op en stijgen de kosten voor rente.
Vertrouwen van beleggers
Die ontwikkeling is niet langer beperkt tot Zuid-Europese landen, zegt Geerooms. Hij wijst op Frankrijk, waar president Macron inmiddels zeven premiers heeft gehad, en op het Verenigd Koninkrijk, dat sinds de brexit zes premiers kende. Politieke wisselingen en onzekerheid kunnen beleggers terughoudender maken, waardoor landen hogere rente betalen op hun schuld.
Nederland combineert politieke samenwerking met solide economische cijfers en begrotingsdiscipline. Ook Scandinavië geldt als voorbeeld van landen met een vergelijkbaar voorzichtig financieel beleid. Voor marktpartijen zijn voorspelbaarheid en een stabiel budget belangrijk bij de beoordeling van staatsleningen.
Volgens Geerooms is de lagere rentelast niet alleen een financieel voordeel op papier. Als een groter deel van de begroting naar rente gaat, blijft er minder geld over voor overheidsbeleid en investeringen. Hij noemt België als voorbeeld van een land waar beperkte financiële ruimte zichtbaar is in onder meer de staat van de infrastructuur.
Nederland heeft volgens Allianz Trade juist meer ruimte gehouden om publieke voorzieningen en investeringen te financieren. De voordelen van stabiel bestuur worden daarmee ook buiten de financiële markten merkbaar.
