Twee olietankers zijn woensdagavond in de Rode Zee getroffen door een onbekend projectiel. Daarbij ontstond brand. De aanvallen volgen op een aankondiging van Houthi-rebellen uit Jemen dat zij schepen zullen aanvallen die Saoedische havens aandoen.
De situatie raakt een belangrijke route voor olie en goederen tussen Azië en Europa. Ook Nederlandse rederijen passen hun vaarschema's aan. Een tanker van de Nederlandse rederij Marwave keerde om, omdat het bedrijf de veiligheid van de bemanning niet kon waarborgen.
"Het is een chaos", zegt Pieter Zhao, onderzoeker maritieme veiligheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij ziet de spanningen in de Rode Zee en bij de Straat van Hormuz als onderdelen van één bredere crisis voor de internationale scheepvaart.
Belangrijke routes onder druk
De Rode Zee, met de zeestraat Bab el-Mandeb, is een cruciale doorgang voor de wereldhandel. Houthi-rebellen voerden daar ook in 2023 en 2024 langdurig aanvallen uit op koopvaardijschepen. Veel rederijen weken destijds uit naar de route rond Kaap de Goede Hoop.
Die omweg leidde tot vertragingen, hogere kosten voor transport en uiteindelijk duurdere goederen. De route door de Rode Zee kreeg daarna extra betekenis voor Saoedi-Arabië, omdat die diende als uitwijkmogelijkheid voor olie-export bij problemen in de Straat van Hormuz.
"Nu ook de Rode Zee onder druk komt te staan, zijn er eigenlijk geen goede alternatieven meer voor de scheepvaart in het gebied", zegt Michel Michaloliákos, analist bij het Haagsch Instituut Geopolitiek. Nieuwe pijpleidingen of andere infrastructuur voor de olie-export zijn niet snel beschikbaar, omdat de aanleg daarvan jaren duurt.
Omweg duurt ongeveer twee weken
Omvaren via Kaap de Goede Hoop is voorlopig de voornaamste optie voor schepen die de onveilige gebieden willen mijden. Die route duurt ongeveer twee weken langer en brengt hogere kosten voor brandstof en bemanning met zich mee.
Hoe lang de blokkade en dreiging in de Rode Zee zullen aanhouden, is onzeker. "We weten niet hoe lang de Houthi's dit kunnen volhouden of hoeveel middelen ze daarvoor hebben", zegt Zhao. Hij benadrukt dat de verdere ontwikkelingen in de regio bepalend zijn.
De gevolgen zijn in Nederland niet direct merkbaar. Michaloliákos verwacht niet dat producten van de ene op de andere dag duurder worden. Als de situatie langer voortduurt, kunnen hogere olieprijzen en transportkosten wel worden doorberekend aan consumenten.
