Netbeheerder Liander moet tot 2035 ongeveer tweehonderd elektriciteitsstations bouwen, maar heeft steeds meer moeite om daarvoor geschikte grond te vinden. Ook Enexis en Netbeheer Nederland signaleren dat ruimtegebrek de uitbreiding van het elektriciteitsnet belemmert.
Elektriciteitsstations brengen stroom vanuit het hoogspanningsnet naar fabrieken, kantoren en woonwijken. De vraag naar elektriciteit neemt de komende jaren toe, onder meer door woningbouw, verduurzaming en de groei van bedrijven. Daarvoor zijn tientallen nieuwe stations nodig, naast kabels en kleinere elektriciteitshuisjes.
“Zonder grond kunnen we domweg niet uitbreiden”, zegt Huibert Baud, directeur Klant & Ontwerp bij Liander. Volgens hem is het tekort aan geschikte locaties een structureel probleem dat de energietransitie kan afremmen.
Druk op schaarse ruimte
In Nederland concurreren elektriciteitsstations met woningen, bedrijven, landbouw, natuur en recreatie om dezelfde ruimte. Gemeenten helpen volgens Liander vaak bij het zoeken naar locaties, maar krijgen ook te maken met bezwaren van omwonenden. Daardoor kunnen plannen na jaren voorbereiding alsnog worden afgewezen.
In Noordwijk werd eind vorig jaar de geplande bouw van een onderstation tegengehouden door de gemeenteraad en het college. Omwonenden en betrokkenen bij een kinderboerderij die voor het station moest wijken, hadden bezwaar gemaakt. Omdat Liander de locatie als de enige geschikte plek beschouwde, moest de zoektocht opnieuw beginnen. Dat heeft volgens de netbeheerder jaren vertraging veroorzaakt.
“Je ziet geregeld dat individuele bezwaren van omwonenden en getroffenen worden afgewogen tegen een groter publiek belang, zoals woningbouw en de energietransitie”, zegt Baud. Het belang van extra infrastructuur wordt volgens hem soms pas duidelijk wanneer ingrijpende maatregelen nodig zijn. Zo werd in Utrecht afgelopen zomer een volledige aansluitstop aangekondigd, mede door het uitblijven van een locatie voor een transformatorstation van Tennet.
Lange aankoopprocedures
Enexis noemt de zoektocht naar grond een van de belangrijkste knelpunten bij de uitbreiding van het net. De netbeheerder heeft gemiddeld vier jaar nodig om grond voor een bouwlocatie aan te kopen en moet de komende jaren honderden middenspanningsstations bouwen.
Netbeheerders krijgen daarnaast te maken met grondspeculatie. Eigenaren vragen soms zeer hoge bedragen voor locaties die geschikt zijn voor infrastructuur. Liander start daarom sinds enkele jaren direct een onteigeningsprocedure wanneer een geschikte plek is gevonden. Dat kan voorkomen dat projecten vastlopen, maar vertraagt het proces ook.
Netbeheer Nederland pleit ervoor om infrastructuur al bij nieuwe bouwplannen als uitgangspunt mee te nemen. Liander steunt voorstellen van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat om grondverwerving te versnellen en wil dat die snel worden omgezet in beleid.
