Ongeveer 425.000 gebouwen kampen nu met verzakkingsschade of lopen daar tot 2035 tegenaan. Bij meer dan 120.000 woningen is de schade al zo ernstig dat herstel nodig is. Zonder ingrijpen kan de totale schade uitkomen op 54 miljard euro.
Dat bedrag omvat niet alleen het herstel van funderingen. Ook waardedaling van woningen, schade aan andere gebouwen en infrastructuur en bredere economische gevolgen tellen mee. De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur wijst erop dat de problematiek al meer dan twintig jaar speelt.
Funderingsproblemen ontstaan wanneer de ondergrond of de constructie onder een gebouw aan draagkracht verliest. Bewoners kunnen dit merken aan scheuren in muren, plafonds of vloeren, deuren en ramen die klemmen en scheefstand van vloeren of muren.
Grondwater en klimaat spelen een rol
Een lagere grondwaterstand is een belangrijke factor bij verzakking. Mandy Korff, funderingsexpert bij TU Delft en Deltares, zegt dat bodem en woningen zonder funderingspalen kunnen zakken wanneer het grondwaterpeil daalt. Oorzaken lopen uiteen van droogte en bacteriële aantasting tot werkzaamheden in de omgeving, veroudering en bouwfouten.
Vaak is niet één oorzaak aan te wijzen. Door klimaatverandering nemen droogte en watertekorten in gebieden toe, waardoor de risico's groter kunnen worden. De Rli stelt daarom dat de eigenschappen van bodem en water zwaarder moeten meewegen bij de ruimtelijke inrichting en dat nieuwbouw vooral op draagkrachtige grond moet komen.
Sinds april moeten taxateurs de fundering beoordelen in hun taxatierapport. Bij een verhoogd risico kan aanvullend onderzoek nodig zijn. De NVM wijst er wel op dat er te weinig deskundigen zijn en dat de eisen voor zulke onderzoeken nog onvoldoende duidelijk zijn.
Herstel vraagt meer capaciteit
De kosten van funderingsherstel worden meestal niet vergoed door verzekeraars. Voor eigenaren die voldoende inkomen hebben, is een lening een mogelijkheid. Huishoudens met onvoldoende leencapaciteit kunnen onder voorwaarden aankloppen bij het Fonds Duurzaam Funderingsherstel.
Nu worden jaarlijks ongeveer 1.000 woningen hersteld. De verwachting is dat dit aantal de komende jaren moet stijgen naar circa 25.000 per jaar. Daarvoor zijn niet alleen geld en regelingen nodig, maar ook meer aannemers en gespecialiseerde bedrijven.
Korff adviseert bewoners bij scheuren of klemmende ramen en deuren de fundering te laten controleren. Ook kennis over het type fundering kan helpen, bijvoorbeeld via bouwtekeningen. Als die ontbreken, kost onderzoek doorgaans meer tijd en geld.
