De Belastingdienst heeft in 2020 bij kleine en middelgrote bedrijven bijna 5,2 miljard euro aan belasting niet geïnd. Het bedrag is gebaseerd op een steekproef en staat gelijk aan 5,5 procent van de belasting die het mkb dat jaar had moeten betalen.
Het gaat om het zogenoemde nalevingstekort. Daaronder vallen inkomsten die bewust of onbewust niet bij de Belastingdienst worden opgegeven. De fiscus schat de omvang door de resultaten van controles te vertalen naar de hele groep bedrijven en particulieren.
Opzet en slordigheid
Bij 13 procent van de geconstateerde fouten vermoedt de Belastingdienst dat ondernemers bewust onjuist aangifte hebben gedaan. In nog eens 15 procent van de gevallen zouden zij de grenzen van de wet hebben opgezocht.
Veel andere fouten lijken minder doelbewust te zijn ontstaan. De Belastingdienst ziet ook beperkte kennis van de regels, slordigheden en ondeugdelijke administraties als oorzaken. Niet iedere aangifte kan volledig worden gecontroleerd, waardoor ondernemers mogelijk rekening houden met een beperkte pakkans.
Ook bij particulieren worden inkomsten niet altijd correct opgegeven. In 2022 werd naar schatting 159 miljoen euro aan inkomsten niet gemeld. Dat komt neer op een nalevingstekort van 0,2 procent.
Voor bedrijven en particulieren samen gaat het om bijna 5,4 miljard euro aan gemiste belasting. Dat was 2,7 procent van de totale belastinginkomsten in 2020, die uitkwamen op 193 miljard euro.
Controles leveren extra inkomsten op
Het probleem lijkt niet tijdelijk te zijn. Uit eerdere onderzoeken bleek dat het nalevingstekort bij het mkb tussen 2008 en 2012 jaarlijks ruim 5 procent bedroeg. In 2012 kwam daardoor ruim 3 miljard euro minder binnen dan volgens de aangiftes verschuldigd was.
De Belastingdienst heeft tussen 2022 en 2025 aanvullend boekenonderzoek gedaan bij bedrijven die in de steekproef waren opgenomen. Die controles leverden 1,9 miljard euro aan extra belastinginkomsten op, schrijft staatssecretaris Eelco Eerenberg aan de Tweede Kamer.
Het volledige geschatte tekort alsnog innen is niet haalbaar. De Belastingdienst heeft daarvoor niet genoeg capaciteit om elke aangifte afzonderlijk en volledig te controleren. Het ministerie van Financiën benadrukt dat juist die beperkte controle ervoor zorgt dat een deel van het nalevingstekort blijft bestaan.
