De Tilburgse Kermis beslaat tegenwoordig 4,5 kilometer en trekt ieder jaar meer dan een miljoen bezoekers. Daarmee is het de grootste kermis van de Benelux. De omvang hangt nauw samen met de ontwikkeling van Tilburg, waar verspreid liggende dorpskernen in de loop der eeuwen aan elkaar groeiden.
Die groei leverde lange verbindingsstraten op, anders dan de compactere historische centra van bijvoorbeeld Breda en Den Bosch. Juist die routes boden ruimte aan steeds meer attracties. Naarmate Tilburg uitbreidde, kon ook het terrein van de kermis groter worden.
De oudste bekende vermelding van de Tilburgse kermis dateert uit 1567. De kermis bestond toen vooral uit kramen met gebak en kleine goederen, volksspelen en handel door boeren. Moderne attracties waren er nog niet.
Van handel naar vermaak
In de jaren tachtig van de negentiende eeuw verschenen er ook kijkattracties van rondreizende exploitanten. Bezoekers konden onder meer tentoonstellingen met mensen met lichamelijke afwijkingen zien en voorstellingen met krokodillen en slangen bezoeken. Het evenement kreeg daardoor geleidelijk een breder aanbod en meer publiek.
Vanaf 1890 werd het Piusplein steeds nadrukkelijker onderdeel van de route. Een nieuwe uitbreiding volgde in de jaren zestig van de vorige eeuw, nadat het spoor was verhoogd. Daardoor ontstond een veilige looproute tussen het NS-plein en de Heuvel en kon de kinderkermis op het Besterdplein worden aangesloten.
De textielindustrie speelde eveneens een rol in de groei. Voor arbeiders was de kermis een gelegenheid om vrij te zijn, geld uit te geven en uit te gaan. Voor exploitanten werd Tilburg daardoor aantrekkelijker, waarna zij meer wilden betalen voor een plaats op de kermis.
Roze Maandag als publiekstrekker
Sinds 1990 is Roze Maandag een vast onderdeel van de Tilburgse Kermis. De dag ontstond als spontaan feest, maar groeide snel uit tot een van de bekendste momenten van het evenement. Roze Maandag is inmiddels de drukstbezochte dag van de kermis.
De Tilburgse Kermis ontwikkelde zich zo van een lokale handels- en feestdag tot een evenement dat door de lange straten door de stad loopt. De geschiedenis van de stad en de aantrekkingskracht op bezoekers en exploitanten maakten de groei mogelijk.
