De voorstelling De Graanrepubliek beleeft woensdag een try-out in Oostwold. Het podium staat tussen de graanvelden in het Oldambt, een gebied dat lange tijd bekendstond als de graanschuur van Nederland.
Tijdens de oogst rijden combines en kiepwagens af en aan op de kleigronden rond het dorp. Akkerbouwer Pieter van der Burg ziet dit jaar minder enthousiasme over de tarweopbrengsten dan in goede jaren. Een natte bloeiperiode en recente hitte hebben volgens hem gevolgen gehad voor het gewicht van de tarwe.
De voorstelling grijpt terug op de geschiedenis van Oost-Groningen, waar grote akkerbouwbedrijven, arbeidersconflicten en oorlog hun sporen nalieten. Die geschiedenis is nog zichtbaar op boerderij Princehoeve van Erno en Marian van den Aker. In de graanschuur uit 1900 zitten nog kogelgaten uit de Tweede Wereldoorlog.
Minder bedrijven en minder graan
De akkerbouw in Oldambt en de Veenkoloniën is de afgelopen 25 jaar veranderd. De oppervlakte waarop graan wordt verbouwd, is in die periode met een kwart afgenomen. Het aantal akkerbouwbedrijven dat granen teelt, daalde in dezelfde tijd bijna tot de helft.
Daartegenover staat dat de resterende boeren gemiddeld meer grond bewerken. Ook is een deel van de akkerbouwgrond veranderd in grasland, doordat de melkveehouderij in Noordoost-Groningen groeide. Toch blijft graan een belangrijk gewas op de zware klei, omdat andere teelten daar niet altijd eenvoudig zijn.
Erno en Marian van den Aker telen gerst, tarwe en suikerbieten. Het graan gebruiken zij als voer voor hun eigen varkens. Daardoor zijn zij minder afhankelijk van de marktprijs dan boeren die hun oogst rechtstreeks verkopen.
Zoeken naar betere opbrengsten
De graanprijs kan sterk schommelen door internationale ontwikkelingen en weersomstandigheden. Van der Burg zegt dat de prijs na een korte piek bij het begin van de oorlog in Oekraïne weer daalde. Afgelopen jaar lag die volgens hem rond 170 euro per ton, terwijl 200 euro per ton over de afgelopen tien jaar al als een gunstige prijs geldt.
Arjan Hofstee van proefboerderij Ebelsheerd noemt de resultaten van de afgelopen jaren gemiddeld. Hogere prijzen voor onder meer suikerbieten en uien boden in sommige jaren compensatie voor lage graanprijzen en gestegen kosten. Boeren zoeken daarnaast naar gewassen met betere marges, zoals uien en vezelvlas voor linnen en bouwmateriaal.
Hofstee verwacht niet dat Oldambt zijn positie als belangrijkste graangebied van Nederland verliest. Tarwe blijft volgens hem goed passen bij de zware grond waarop de boeren werken.
