Een bronzen beeld van NSB-leider Anton Mussert is sinds donderdag te zien in het Arnhems Oorlogsmuseum. Het bijna vijftig kilo zware hoofd staat in de vitrine met voorwerpen uit de geschiedenis van de NSB, waaronder uniformen, propagandaposters en campagnemateriaal.
Het beeld lag jarenlang verborgen onder een vloer in de kelder van een woning in Den Haag. De verzameling waartoe het behoorde, was opgebouwd door een verzamelaar die in de jaren vijftig, na de oorlog, NSB-materiaal bijeenbracht. Na zijn overlijden werd zijn huis verkocht. Tijdens het leegruimen werd het beeld ontdekt.
Herkomst grotendeels onbekend
Museumoprichter Eef Peeters kreeg het beeld via een tussenpersoon aangeboden. De identiteit van de familie die het in bezit had, is niet bekend. Peeters zegt dat de familie het beeld wilde wegdoen en dat de verkoop daarom bewust buiten de openbaarheid is gehouden.
Volgens Peeters is het beeld waarschijnlijk afkomstig uit een voormalig NSB-hoofdkwartier in Den Haag. Onderzoek van het museum wijst er bovendien op dat de Nederlandse beeldhouwer Frans Werner het werk vermoedelijk heeft gemaakt. Werner werd na de oorlog uit de kunstwereld verbannen omdat hij het beeld had vervaardigd. Hij overleed in 1955.
De tussenpersoon koos voor verkoop aan het museum, hoewel een veiling waarschijnlijk meer geld had opgeleverd. Peeters zegt dat er voor het beeld tientallen duizenden euro's werd geboden. Over het precieze aankoopbedrag doet hij geen mededelingen.
Het museum noemt de aanwinst onderdeel van het zogenoemde ‘foute hoekje’. Daar zijn ook Musserts bestek, de tas die hij bij zijn arrestatie bij zich had, zijn jas en zijn trouwakte te zien.
Peeters vindt dat dergelijke voorwerpen niet vernietigd of verborgen moeten worden. “Dit is geschiedenis en dat moet je publiek laten zien”, zegt hij. Volgens hem kunnen de objecten gesprekken over de bezetting, collaboratie en de gevolgen daarvan op gang brengen. “Aan de geschiedenis kun je niks meer doen, maar hierdoor kun je er nog wel over praten”, aldus de museumoprichter.
