De aarde zal meer dan 1,5 graad Celsius opwarmen ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. Dat staat in een jaarlijks rapport van de Verenigde Naties over de voortgang van het internationale klimaatbeleid. De grens was de afgelopen tien jaar een belangrijk doel in de strijd tegen klimaatverandering.
Volgens de VN is een tijdelijke overschrijding inmiddels onvermijdelijk. Het hoogst haalbare is om de opwarming zo snel mogelijk weer terug te brengen en de periode boven 1,5 graad zo kort mogelijk te houden. Hoe hoger de temperatuur stijgt en hoe langer dat duurt, hoe groter de gevolgen wereldwijd zijn.
De wereldwijde uitstoot van broeikasgassen is nog niet gaan dalen. Landen gebruiken nog altijd veel olie, steenkool en aardgas en de uitstoot is de afgelopen jaren blijven stijgen. "De uitstoot is blijven stijgen en we hebben weer een aantal jaar verloren", zegt Michel den Elzen, onderzoeker bij het Planbureau voor de Leefomgeving en de Vrije Universiteit. Hij werkte mee aan het VN-rapport.
Ook politieke ontwikkelingen hebben de vooruitgang afgeremd. De Verenigde Staten hebben onder president Donald Trump vrijwel al hun klimaatbeleid geschrapt en trokken zich opnieuw terug uit het klimaatakkoord van Parijs. Nieuwe plannen van andere landen zijn niet voldoende om dat verlies te compenseren. Met het huidige beleid stevent de wereld af op bijna 3 graden opwarming.
Uitstoot terugbrengen en CO2 verwijderen
Om de overschrijding te beperken, moeten landen volgens de VN veel sneller overstappen op schone energie en het gebruik van fossiele brandstoffen terugdringen. Daarnaast moet een deel van de broeikasgassen uit de atmosfeer worden gehaald. Dat kan bijvoorbeeld met technologie die CO2 afvangt en opslaat, of door grootschalige herbebossing.
Technisch zijn die mogelijkheden beschikbaar, maar de benodigde schaal is zeer groot. Er zou veel land nodig zijn voor nieuwe bossen en er zouden grote aantallen installaties voor CO2-verwijdering moeten komen. Het is onzeker of daarvoor genoeg ruimte, geld en maatschappelijk draagvlak beschikbaar zijn.
Wind- en zonne-energie, elektrische auto’s en batterijen zijn sneller ontwikkeld dan onderzoekers eerder verwachtten. Toch is die groei tot nu toe niet genoeg om het gebruik van olie, gas en steenkool te laten afnemen. "Het is nu of nooit", zegt Den Elzen.
In november bespreken landen de uitkomsten tijdens de klimaattop in de Turkse stad Antalya. Om de opwarming onder 2 graden Celsius te houden, zijn volgens de VN de komende jaren veel ingrijpendere maatregelen nodig.
