De spanningen tussen de Filipijnen en China over de Zuid-Chinese Zee nemen toe. China claimt vrijwel het hele gebied en ligt al jaren overhoop met buurlanden die ook aanspraak maken op eilanden en riffen. Nu zijn mogelijk ook de Batan-eilanden onderwerp van het conflict.
De eilandengroep is de noordelijkste provincie van de Filipijnen en ligt op ongeveer 200 kilometer van Taiwan. Van de tien eilanden zijn er drie bewoond. Er wonen bijna 19.000 mensen, onder wie vooral vissers, boeren en hoteleigenaren. Jaarlijks bezoeken ongeveer 13.000 toeristen de eilanden.
Strategische ligging
De Batan-eilanden liggen in de Straat van Luzon. Volgens militaire experts geeft die zeestraat de Chinese marine een directe route naar de Stille Oceaan. Daarmee zijn de eilanden militair belangrijk, ondanks hun beperkte omvang en bevolking.
Een groep Chinese wetenschappers stelde deze zomer dat de eilandengroep een natuurlijke geografische voortzetting van Taiwan is. Omdat China Taiwan als onderdeel van zijn grondgebied beschouwt, zou Peking daarmee ook aanspraak maken op de Batan-eilanden.
De Filipijnse regering wees die redenering direct af. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de soevereiniteit over de eilanden vaststaat en dat daarover niet valt te discussiëren. Filipijnse historici wijzen erop dat de eilandengroep sinds de achttiende eeuw deel uitmaakt van de archipel, toen de eilanden door Spanje werden gekoloniseerd.
In 2016 verwierp het Permanente Hof van Arbitrage in Den Haag de Chinese aanspraken op delen van de Zuid-Chinese Zee. De Filipijnen hadden de zaak aangespannen. China erkent die uitspraak niet.
Diplomatieke confrontatie
Ook tussen de regeringen lopen de spanningen op. De Chinese ambassadeur Jing Quan zei dat China een oorlog gemakkelijk zou kunnen winnen. De Filipijnse president Ferdinand Marcos heeft de ambassadeur daarop laten ontbieden. Volgens Marcos klonk de uitspraak als een dreigement en was die niet erg diplomatiek. Het gesprek moet nog plaatsvinden. Quan zegt inmiddels dat zijn woorden niet als dreigement waren bedoeld.
De Filipijnse minister van Defensie Teodoro noemde China eerder een regionale onrustzaaier. China plaatste Teodoro daarop op een sanctielijst. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken riep de Filipijnen vervolgens op het onverantwoordelijke gedrag van hun politici aan banden te leggen.
De Filipijnse regering werkt onder Marcos nauwer samen met de Verenigde Staten. Drie jaar geleden kregen Amerikaanse militairen toegang tot drie bases in het noorden van Luzon, dicht bij Taiwan en de Batan-eilanden. De Filipijnen houden in het gebied ook oefeningen met Japan. China breidde intussen zijn eigen militaire activiteiten uit en oefende vorige maand met marine en luchtmacht rond het Scarborough-rif.
