In de afgelopen maand zijn zeker drie schepen gekaapt door Somalische piraten. Het gaat om twee olietankers en de MV Lutuf, een schip met Turkse wapens voor het Somalische leger.
De MV Lutuf werd eind augustus bevrijd door Turkse en Somalische strijdkrachten, melden de Somalische autoriteiten. De autoriteiten van de regio Puntland spreken dat tegen. Volgens hen is losgeld betaald om het schip en de bemanning vrij te krijgen.
Hoogste aantal incidenten sinds 2017
Dit jaar zijn er al zeker vijftien incidenten gemeld. Dat is het hoogste aantal sinds 2017. Van een terugkeer naar de piekperiode van de Somalische piraterij is nog geen sprake. Tussen 2005 en 2012 waren er meer dan duizend aanvallen en werd ruim 340 miljoen euro aan losgeld betaald.
Toch is sprake van een duidelijke stijging, zegt Mirjam van Reisen, hoogleraar internationale betrekkingen aan Tilburg University. "Je kunt verwachten dat dit geen alleenstaand incident is", zegt zij.
Tijdens de eerdere piraterijgolf waren grote aantallen marineschepen actief voor de kust van Somalië. Volgens Michiel Hijmans, commandeur buiten dienst bij de Nederlandse marine en voormalig commandant van de NAVO-missie Ocean Shield, is die aanwezigheid nu veel kleiner. "Men is druk bezig met Iran en de Houthi's in de Rode Zee. Dan zien mensen hun kansen schoon", zegt hij.
Sinds het begin van de oorlog in Gaza in 2023 vallen Houthi-rebellen uit Jemen geregeld vrachtschepen aan langs de Jemenitische kust. Ook de spanningen rond Iran en de straat van Hormuz vragen de aandacht van Amerikaanse en Europese marineschepen.
Piraten beschikken over modernere middelen
De oorzaken liggen niet alleen op zee. De Somalische overheid heeft al lange tijd weinig controle over het land, waar gewapende groepen en separatisten actief zijn. "Het zwakke bestuur in Somalië maakt dit mogelijk", zegt Van Reisen.
Hijmans denkt dat de huidige piraten zwaarder bewapend zijn dan hun voorgangers. Ook zouden ze schepen beter kunnen lokaliseren, onder meer met satellietinternet. Daarnaast kunnen ze gebruikmaken van grote gekaapte schepen als moederschip. Daarmee varen ze honderden mijlen uit de kust en lanceren ze kleinere boten voor aanvallen.
De NAVO-missie Ocean Shield werd in 2016 beëindigd. De EU-missie Atalanta is nog actief, maar richt zich de laatste jaren ook op andere dreigingen. In juli sloot EU-buitenlandminister Kaja Kallas een akkoord met Djibouti over toegang tot havens voor Europese marineschepen.
Van Reisen vindt dat onvoldoende. Als de piraterij verder toeneemt naast de dreiging van de Houthi's, moet Atalanta volgens haar worden uitgebreid om de veiligheid van schepen in het gebied te waarborgen.
