Wie in de Tokyoose wijk Shibuya sigarettenpeuken, blikjes of plastic flessen op straat gooit, kan sinds 1 juni direct een boete van 2.000 yen krijgen. Dat is omgerekend ongeveer 12 euro. In de eerste maand legden handhavers 324 boetes op.
De maatregel moet de straten in het drukke uitgaans- en winkelgebied schoner maken. Vooral in de uitgaansstraten Center-gai en Dogenzaka blijft geregeld afval achter. Sigarettenpeuken vormen de grootste groep, gevolgd door plastic flessen en lege blikjes.
Ongeveer vijftig handhavers patrouilleren dag en nacht in de wijk. Zij kunnen overtreders ter plekke laten betalen, met contant geld, creditcard of een QR-code. Wie niet meteen betaalt, moet schriftelijk toelichten waarom het afval op straat is gegooid.
Teamleider Hironori Nakao zegt dat de boete bewust beperkt is gehouden. „Hoog genoeg om af te schrikken, laag genoeg om ter plekke te betalen.” Tot nu toe heeft iedereen die een boete kreeg uiteindelijk betaald, zegt hij.
Veel overtreders zijn bezoekers
Meer dan de helft van de betrapte vervuilers is tussen de 20 en 39 jaar oud. Ongeveer de helft komt uit het buitenland. Japan ontving vorig jaar 42,7 miljoen toeristen, het hoogste aantal ooit, en Shibuya trekt dagelijks meer dan een kwart miljoen voetgangers.
Niet alleen toeristen krijgen een boete. „Zes op de tien rokers die we pakken zijn Japans”, zegt Nakao. De gemeente stelt dat bewoners al merken dat de straten schoner worden sinds de controles zijn ingevoerd.
Shibuya heeft vaker te maken met grote drukte, onder meer rond Halloween en de jaarwisseling. Tijdens Halloween kwamen vorig jaar bijna 20.000 mensen naar de wijk, ondanks extra politie en beveiliging en verzoeken aan winkels om in de avond geen alcohol te verkopen.
Weinig openbare afvalbakken
De strengere aanpak speelt terwijl openbare prullenbakken in Japan schaars zijn. Buitenlandse bezoekers noemen dat als een belangrijke ergernis. Veel bakken verdwenen na zorgen over veiligheid in de publieke ruimte, die toenamen na de sarin-gasaanval in de metro van Tokio in 1995.
Ook de kosten van afvalverwerking spelen mee. Shibuya wil daarom slimme afvalbakken plaatsen die afval kunnen scheiden en samenpersen. Bezoekers krijgen voorlopig het advies afval mee te nemen of het weg te gooien bij de winkel of het restaurant waar het vandaan komt.
Winkels en afhaalrestaurants kunnen in principe een boete van 50.000 yen krijgen als zij geen afvalbak beschikbaar stellen. De gemeente controleert daar vooralsnog niet actief op.
