De Russische verkiezingen voor de Staatsdoema zijn zondag 20 september om 22.00 uur afgelopen. De driedaagse stemming begon op vrijdag. Voor het eerst mochten ook inwoners van de door Rusland geannexeerde Oekraïense gebiedsdelen deelnemen.
President Vladimir Poetin riep kiezers in een televisietoespraak op om te stemmen. Hij zei ervan overtuigd te zijn dat met de steun en het vertrouwen van de bevolking de beste kandidaten zouden winnen. Daarbij verwees hij naar kandidaten die hij omschreef als echte patriotten van Rusland.
Overwinning voor Verenigd Rusland verwacht
Het Kremlin rekende op een klinkende overwinning voor Verenigd Rusland. De partij moest aantonen dat de Russische bevolking de zogenoemde speciale militaire operatie in Oekraïne bleef steunen. Bij de vorige verkiezingen, vijf jaar geleden, behaalde Verenigd Rusland volgens de officiële uitslag iets minder dan de helft van de stemmen. Bij die verkiezingen was sprake van aantoonbaar grootschalige fraude. Onafhankelijk toezicht op de stemming was ook nu vrijwel afwezig.
De Staatsdoema telt 450 zetels. Verenigd Rusland bezet er momenteel 324. De overige zetels zijn verdeeld over vier andere partijen, waaronder de Communistische Partij. Die partijen voeren formeel oppositie, maar steunen de Kremlinpolitiek doorgaans. Veel wetsvoorstellen worden zonder tegenstem aangenomen.
Onrust over oorlog en mobilisatie
In de aanloop naar de verkiezingen bleek uit opiniepeilingen dat steeds meer Russen vrede wilden. Tussen een kwart en een derde van de ondervraagden vond dat het land de verkeerde richting opging. Oekraïense droneaanvallen op doelen ver in Rusland, zoals olieraffinaderijen en magazijnen van Russische internetwinkels, leidden tot stilgelegde vliegvelden en geannuleerde of omgeleide vluchten. Ook groeide de onrust over een mogelijke nieuwe mobilisatie na de verkiezingen.
De verkiezingen werden bovendien gekenmerkt door incidenten. Kandidaten kwamen soms niet opdagen bij live uitgezonden televisiedebatten. De grootste politieke ingreep was de uitsluiting van Jabloko, de links-liberale partij die zich tegen het Russische militaire optreden in Oekraïne profileerde.
Jabloko ruim vóór stemming uitgesloten
De kiescommissie registreerde Jabloko op 29 juli en gaf de partij nummer twee op het stembiljet. Nog geen twee weken later trok het hooggerechtshof die registratie in na een klacht van een nationalistische partij. Volgens Jabloko hield de uitsluiting verband met de groeiende populariteit van de partij.
Individuele kandidaten van Jabloko mochten wel meedoen, maar sommigen werden aangehouden of kregen een oproep voor het leger. Het programma van Jabloko riep op tot een staakt-het-vuren en een einde aan censuur, internetblokkades, angst en repressie. Partijoprichter Grigori Javlinski zei dat Jabloko met de verkiezingen aandacht wilde vragen voor vrijheid, een leven zonder angst en een staakt-het-vuren.
