Sinds de machtsovername van de Taliban in 2021 mogen meisjes in Afghanistan na de basisschool niet meer doorleren. Ruim 2 miljoen meisjes worden daardoor getroffen, schat UNESCO. Sinds december 2022 zijn ook universiteiten niet meer toegankelijk voor vrouwen.
Via onlineonderwijs proberen sommige vrouwen toch kennis op te doen en zicht te houden op een toekomst. Een van de organisaties die dat mogelijk maakt, is Stichting Bridge uit Rotterdam. Medeoprichter Sanga Siddiqi geeft sinds eind 2021 online les en begeleidt momenteel twintig vrouwen tussen de 20 en 30 jaar.
Siddiqi studeerde in Afghanistan rechten en politieke wetenschappen en volgde in Nederland een opleiding in fiscaal recht en economie. In haar lessen behandelt ze internationaal recht. De deelnemers leren onder meer hoe ze misdrijven volgens internationale standaarden kunnen vastleggen, zodat bewijsmateriaal kan worden gedeeld met internationale instanties, zoals het Internationaal Strafhof in Den Haag.
“Toen ik 12 was, heb ik zelf ondervonden hoe het is om niet naar school te mogen”, zegt Siddiqi. Zij maakte dat mee in 1996, tijdens de eerste machtsperiode van de Taliban. “Het was ondraaglijk dat mijn broers wel naar school konden gaan, terwijl ik, omdat ik een meisje was, thuis moest blijven.”
Veiligheid staat voorop
De lessen brengen risico’s met zich mee. Daarom gebruikt de stichting beveiligde systemen van de Verenigde Naties. Iedere deelnemer krijgt een persoonlijke code en alleen bekende codes krijgen toegang tot de digitale bijeenkomsten. De lessen worden vaak ’s avonds gegeven, wanneer de vrouwen thuis zijn en meer privacy hebben.
Maryam, een 21-jarige deelnemer die onder een schuilnaam wordt opgevoerd, werkte vóór 2021 als juridisch assistent bij een Europese ngo. Ze volgt de lessen via haar telefoon of een ander beschikbaar apparaat en deelt informatie over haar opleiding niet met iedereen. Telefoons kunnen in Afghanistan worden gecontroleerd door het ministerie voor de Bevordering van Deugd en de Voorkoming van Ondeugd.
“Als één deur naar onderwijs werd gesloten, moest ik een andere manier vinden om te blijven leren”, zegt Maryam. “Ik heb altijd geloofd dat ieder meisje het recht heeft om te leren, zich te ontwikkelen en haar eigen toekomst op te bouwen.”
Ook de 24-jarige Hila volgt de lessen. Zij studeerde vóór 2021 rechten en politicologie en droomde ervan minister van Vrouwenzaken te worden. Volgens haar helpt het onderwijs om zelfstandig te denken en beter te begrijpen wie je bent, wat je wilt en hoe je doelen kunt bereiken.
Siddiqi zegt dat de lessen meer bieden dan kennis alleen. Ze geven vrouwen volgens haar ook een gevoel van vrijheid en de hoop dat ze invloed kunnen blijven uitoefenen op hun eigen toekomst.
