In de Poolse hoofdstad Warschau is de eerste abortusautomaat van het land in gebruik genomen. De machine staat bij Abotak, een abortuscentrum dat in het voorjaar van 2025 opende tegenover het Poolse parlement.
Vrouwen kunnen online contact opnemen met de internationale organisatie Women Help Women. Na een consult krijgen zij een code waarmee ze het kluisje met de medicijnen kunnen openen. De automaat is speciaal voor dit doel ontworpen en registreert geen persoonsgegevens.
De organisatie zegt dat de voorziening vrouwen sneller, goedkoper en discreter toegang tot abortusmedicatie moet geven. Vooral vrouwen die uit schaamte niet naar een arts willen of in de reguliere zorg tegen praktische obstakels aanlopen, zouden hiervan gebruik kunnen maken.
Abortuswetgeving blijft streng
Abortus is in Polen sinds een wetswijziging uit 2021 vrijwel volledig verboden. Een zwangerschapsafbreking is sindsdien alleen toegestaan na verkrachting of incest, of wanneer de gezondheid van de zwangere in gevaar is. Mensen die een vrouw helpen bij een abortus kunnen een gevangenisstraf van maximaal drie jaar krijgen.
Door die regels zijn artsen en ziekenhuizen terughoudend geworden. Er zijn gevallen bekend van vrouwen die overleden nadat hun geen abortus was verleend. Ook werd een activist veroordeeld omdat zij abortuspillen had opgestuurd naar een vrouw die in een gewelddadige relatie zat. In hoger beroep werd die straf later ingetrokken.
Justyna Wydrzynska van het collectief Abortion Dream Team, dat de kliniek in Warschau runt, zei bij de opening dat de gebruiker volgens haar geen strafbaar feit begaat. Ook zou de automaat zelf niet kunnen worden vervolgd. Wydrzynska kreeg in 2023 acht maanden taakstraf in de zaak rond het opsturen van de pillen, maar die straf werd in hoger beroep ingetrokken.
Hervormingen wachten op parlement
De regering van premier Donald Tusk beloofde na haar aantreden in 2023 de abortuswet te versoepelen. Een voorstel daarvoor ligt sinds 2024 bij een parlementaire commissie, maar is nog niet aangenomen.
In de praktijk worden inmiddels wel meer legale abortussen uitgevoerd. In de eerste helft van 2025 waren dat er 846, tegenover 107 in heel 2021. Women Help Women noemt de automaat geen stunt, maar ook een zichtbaar politiek statement omdat die recht tegenover het parlement staat.
