De Poolse oproerpolitie heeft vrijdag het terrein van het Constitutioneel Hof in Warschau ontruimd en afgezet. Rond het gebouw hadden zich demonstranten verzameld. Er zouden voorwerpen naar agenten zijn gegooid en meerdere mensen zijn opgepakt.
De onrust ontstond nadat voorzitter Bogdan Swieczkowski uit zijn functie was gezet. Daarmee is een al jaren durende machtsstrijd over de benoeming van rechters bij het Constitutioneel Hof verder geëscaleerd.
President Karol Nawrocki was onderweg naar Senegal, maar liet zijn vliegtuig boven Spanje omkeren. Hij zei op X dat de president in een dergelijke situatie in Polen hoort te zijn. "Ik keer terug", schreef Nawrocki.
Strijd om de rechterlijke macht
Swieczkowski werd benoemd tijdens de regering van de conservatief-nationalistische partij PiS. Die partij regeerde van 2015 tot 2023 en verloor daarna de verkiezingen. De huidige premier Donald Tusk probeert de gevolgen van het beleid van PiS terug te draaien en de rechtsstaat te herstellen.
De regering wil Anna Korwin-Piotrowska, een rechter die dit jaar door de huidige coalitie is benoemd, als opvolger van Swieczkowski. De afgezette voorzitter had rechters die door de huidige parlementaire meerderheid waren gekozen, eerder de toegang tot hun functie geweigerd.
Ook president Nawrocki heeft benoemingen van de regering bemoeilijkt. Hij weigerde bij meerdere kandidaten de eed af te nemen. In oktober werd Maciej Berek daardoor als rechter benoemd zonder dat de president bij de beëdiging aanwezig was. Dat leidde tot protesten in Warschau.
Het Constitutioneel Hof beoordeelt of nieuwe wetten in overeenstemming zijn met de grondwet. Door de politieke bemoeienis met de benoeming van rechters is het hof sterk gepolitiseerd geraakt. In Polen is daardoor het vertrouwen in de instelling afgenomen.
Tusk verdedigt het ingrijpen bij het hof. "Na jaren van wetteloosheid onder leiding van PiS is dit een moeilijk, soms pijnlijk proces dat daadkrachtig optreden vereist. Er is geen andere weg", schreef de premier.
Tegenstanders noemen de ingreep een staatsgreep. Het Constitutioneel Hof zegt dat zijn website is overgenomen en dat de voorzitter onrechtmatig is afgezet. Nawrocki, die in juni 2025 de presidentsverkiezingen won, staat dicht bij de rechts-conservatieve oppositie en botst geregeld met de pro-Europese regering van Tusk.
