Het bestand dat de Verenigde Staten en Iran op 17 juni sloten, heeft nieuw geweld niet kunnen voorkomen. Beide landen verschillen van mening over afspraken over de Straat van Hormuz en reageren met militaire aanvallen.
De Verenigde Staten hebben doelen aan de Iraanse kust beschoten nadat Iran schepen in de zeestraat had tegengehouden. Iran richt zich op zijn beurt opnieuw op Amerikaanse doelen in de Golfstaten. Formeel is er nog altijd sprake van een staakt-het-vuren, maar de afspraken bieden weinig houvast.
De onduidelijkheid draait om een passage waarin Iran belooft zich naar beste vermogen in te spannen voor een veilige doorgang van handelsschepen. Washington leest dat als een toezegging voor vrije vaart. Teheran stelt dat het zelf bepaalt welke schepen de Straat van Hormuz mogen gebruiken.
Houthi's vergroten druk op scheepvaart
De Houthi's in Jemen hebben daarnaast een blokkade aangekondigd voor Saoedische olietankers in de Straat van Bab el-Mandab. Die zeestraat vormt de toegang tot de Rode Zee. De maatregel kan de druk op de internationale scheepvaart vergroten, nu Iran ook de doorgang door de Straat van Hormuz beperkt.
Iran heeft deze maand commandanten van de Revolutionaire Garde, militaire adviseurs en materieel voor raketten en drones naar Jemen gevlogen. Daarmee zouden de Houthi's beter in staat moeten zijn schepen op de Rode Zee te bedreigen.
De Amerikaanse president Donald Trump zegt een grootschalige aanval op Iran te overwegen. „Ik overweeg een massale aanval, groter dan ooit tevoren”, zei Trump tegen Axios. Hij voegde daaraan toe dat hij binnenkort een besluit kan nemen.
Het memorandum uit Islamabad was bedoeld als een vervolg op het eerdere bestand dat na 39 dagen oorlog op 8 april werd gesloten. De tekst bevatte onder meer een vooruitzicht op sanctieverlichting voor Iran, maar liet onderwerpen als Iraanse ballistische raketten en de steun aan Hezbollah, Hamas en de Houthi's buiten beschouwing.
Compromissen nodig
Iran-expert Rouzbeh Parsi van de Universiteit van Lund stelt dat nieuwe onderhandelingen alleen kans maken als Washington bereid is tot concessies. „Het zou moeten erkennen dat er dingen zijn die het niet kan bereiken en dat er compromissen gesloten moeten worden.”
Ook binnen de Iraanse leiding bestaan verschillen over de koers. Een pragmatische groep ziet ruimte voor onderhandelingen met de Verenigde Staten, terwijl hardliners inzetten op verdere confrontatie.
