Wereldwijd zijn de afgelopen jaren ongeveer 1600 grote methaanlekken bij olie- en gasinstallaties vanuit de ruimte vastgesteld. Bedrijven en overheden kregen daarover meldingen, maar slechts 40 lekkages zijn vervolgens verholpen.
De lekkages stoten grote hoeveelheden methaan uit, een broeikasgas dat de aarde veel sterker opwarmt dan CO2. Satellietinstrument Tropomi registreert alleen bronnen die minstens 8 ton methaan per uur uitstoten. Bij 95 procent van de waargenomen lekken ligt de uitstoot nog hoger.
Een voortdurende uitstoot van 8 ton methaan per uur heeft een klimaatimpact die vergelijkbaar is met de jaarlijkse CO2-uitstoot van ongeveer 450.000 auto's. Veel grote lekken bevinden zich buiten de Europese Unie, maar regelmatig in landen waar Europese lidstaten olie en gas inkopen.
Satellieten brengen bronnen in beeld
Onderzoeksinstituut SRON maakt met Tropomi wekelijks een overzicht van de grootste methaanpluimen. Kleinere satellieten met een scherpere resolutie kunnen daarna helpen om de precieze uitstootbron te bepalen. Via het mondiale Methane Alert and Response System, dat sinds 2022 bestaat, worden verantwoordelijke bedrijven en overheden geïnformeerd.
Tropomi brengt al negen jaar dagelijks de mondiale methaanuitstoot in kaart. Nederland is bij dit werk betrokken vanwege het satellietinstrument. Methaan komt wereldwijd vooral vrij door veeteelt, vuilstortplaatsen en moerassen, maar lekkages in de olie- en gassector zijn doorgaans relatief eenvoudig te dichten.
Bijna 160 landen, waaronder Nederland, hebben eerder afgesproken de methaanuitstoot op korte termijn terug te dringen. De aanpak van lekkages bij fossiele energiebedrijven geldt daarbij als een manier om snel uitstoot te verminderen.
EU-regels leiden tot weerstand
De Europese Commissie wil energiebedrijven vanaf 1 januari 2027 verplichten een sluitende registratie van methaanuitstoot bij te houden en maatregelen tegen lekkages te nemen. De regels gelden niet alleen voor fossiele energie die binnen de EU wordt gewonnen, maar ook voor geïmporteerde olie en gas.
Olie- en gasbedrijven en enkele lidstaten vrezen dat de verplichtingen de energie-import kunnen bemoeilijken en prijzen kunnen opdrijven. De Commissie heeft daarom voorgesteld dat lidstaten de eerste jaren nog geen boetes opleggen.
Branchevereniging Element NL noemt methaanlekken buiten de EU een groot probleem, maar ziet meer in Europese diplomatie en het delen van technieken uit onder meer Nederland en Noorwegen. In Nederland is de methaanuitstoot volgens de vereniging al sterk gedaald.
