In de Noorse hoofdstad Oslo wordt vandaag het Nationale 22 juli-monument onthuld. De gedenkplaats staat in het vernieuwde regeringskwartier, vlak bij de plek waar op 22 juli 2011 een bom ontplofte. Bij de aanslagen kwamen in totaal 77 mensen om het leven.
Woensdag is het precies vijftien jaar geleden dat de extreemrechtse terrorist Anders Breivik de aanslagen pleegde. Bij de bomaanslag in Oslo kwamen acht mensen om. Daarna reisde Breivik naar het eiland Utøya, waar hij nog eens 69 mensen doodschoot. De slachtoffers waren vooral tieners die deelnamen aan een politiek zomerkamp van de jongerenafdeling van de Arbeiderspartij.
Het regeringscomplex raakte door de aanslag zwaar beschadigd. De Noorse regering nam het gebouw pas in april van dit jaar weer officieel in gebruik. Dat het nationale monument er nu pas komt, hangt volgens de Noorse kunstenaar Matias Faldbakken samen met geannuleerde ontwerpwedstrijden, conflicten en rechtszaken. Op Utøya werd in 2022 al een afzonderlijk monument geopend.
Stalen constructie
Faldbakken ontwierp het winnende kunstwerk, dat de naam Upholding draagt. Hij liet zich inspireren door een grote stalen hulpconstructie die tijdens de herinrichting van het regeringskwartier werd gebruikt. De constructie hielp om een kunstwerk van Picasso te verplaatsen van een gebouw dat werd gesloopt naar een nieuw pand.
Het monument bestaat uit een stalen frame met daarin een mozaïek. In de constructie zijn de namen van alle 77 slachtoffers gegraveerd. Met het staal en het mozaïek wil Faldbakken een verbinding leggen tussen de twee locaties van de aanslagen. Het staal verwijst naar Oslo, het mozaïek naar Utøya.
Het mozaïek bestaat uit ongeveer 300.000 stenen en toont een kleine waadvogel in het water bij Utøya. In de laatste weken van het project hielpen ongeveer 2000 mensen mee met het plaatsen van de stenen, onder wie nabestaanden en overlevenden. Faldbakken werkte 2,5 jaar aan het monument.
Bij de officiële opening vanmiddag zijn onder anderen kroonprins Haakon en ministers aanwezig, samen met nabestaanden en overlevenden. Premier Jonas Gahr Støre hoopt dat de permanente gedenkplaats een plek wordt voor reflectie en herinnering. Ook moeten toekomstige generaties er de aanslagen en de reactie van de Noorse samenleving op kunnen bestuderen, erover kunnen leren en die kunnen begrijpen.
