De militaire commandant van de NAVO, de Amerikaanse viersterrengeneraal Alexus Grynkewich, spreekt tijdens een veiligheidstop in Warschau over de manier waarop de alliantie een Russische aanval wil afslaan. De toespraak heeft als titel: ‘De theorie van de overwinning’. Het doel is Rusland af te schrikken, zodat een oorlog niet uitbreekt.
In de plannen zouden kunstmatige intelligentie en grote aantallen drones een belangrijke rol spelen. Ook grondtroepen moeten kunnen worden ingezet om een invasie te stoppen en de Russische militaire commandostructuur uit te schakelen. De volledige operationele details worden niet openbaar gemaakt.
Toenemende hybride aanvallen
De toespraak komt op een moment waarop Europese landen steeds vaker te maken krijgen met aanvallen die aan Rusland worden toegeschreven. Het gaat onder meer om brandstichting bij munitiedepots, sabotage op spoorwegen, drones en cyberaanvallen. Westerse veiligheidsdiensten zien het aantal incidenten snel toenemen.
De aanvallen lijken erop gericht paniek te veroorzaken en de steun voor Oekraïne te verzwakken. Een reactie van de NAVO ligt ingewikkeld, omdat de incidenten meestal niet duidelijk genoeg zijn om artikel 5 in werking te stellen. Dat artikel bepaalt dat een aanval op één NAVO-land wordt beschouwd als een aanval op alle bondgenoten. Ook is het vaak lastig om de verantwoordelijkheid van Rusland juridisch vast te stellen.
In verschillende Europese landen wordt daarom gediscussieerd over de term ‘hybride aanvallen’. De buitenlandminister van Estland noemt de incidenten terreur- en sabotageaanvallen die neerkomen op een vorm van oorlog. Binnen de NAVO klinkt tegelijk de oproep om niet te worden uitgelokt, het hoofd koel te houden en Oekraïne te blijven steunen.
Ongebruikelijk optreden
Grynkewich is als Supreme Allied Commander Europe, afgekort Saceur, de hoogste operationele commandant van de NAVO. Die functie wordt altijd door een Amerikaan bekleed, terwijl de politieke leiding in Europese handen is. Anders dan NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte treedt de militaire commandant zelden publiek op.
Volgens voormalig NAVO-communicatiehoofd Eleonora Russell is de toespraak daarom bijzonder. “Zo'n breed aangekondigde, strategische toespraak hebben zijn voorgangers nooit gehouden”, zegt ze. Volgens Russell vindt Grynkewich dat zwijgen de kans op oorlog kan vergroten en heeft zijn boodschap steun van de Amerikaanse president Donald Trump.
Daarmee moet ook twijfel over de Amerikaanse betrokkenheid bij de NAVO worden weggenomen. Trump heeft eerder gezegd dat landen die te weinig bijdragen wat hem betreft mogen worden aangevallen. Tegelijk werkt hij op sommige terreinen met Rusland samen en zou hij volgens Britse berichtgeving willen kunnen stoppen met bepaalde wapenleveringen aan Oekraïne.
Russell verwacht niet dat Grynkewich het volledige NAVO-draaiboek openbaar maakt. Moskou kan de toespraak wel gebruiken als bewijs dat de alliantie een oorlog voorbereidt. De kern van de boodschap zal daarom zijn dat de NAVO defensief is en alleen reageert op een aanval.
