De Poolse oud-premier Mateusz Morawiecki breekt met de nationaal-conservatieve oppositiepartij PiS. Hij wil samen met 44 parlementariërs een nieuwe beweging oprichten, Ontwikkeling Plus. De groep weigerde een door partijleider Jaroslaw Kaczynski geëiste loyaliteitsverklaring te ondertekenen.
PiS heeft 186 van de 460 zetels in het Poolse lagerhuis, de Sejm. Door de afsplitsing verliest de partij een aanzienlijk deel van haar parlementaire vertegenwoordiging. De scheuring komt ruim een jaar voor de parlementsverkiezingen in het najaar van 2027.
Morawiecki wil met zijn nieuwe beweging nadruk leggen op de economische ontwikkeling van Polen. Ook kiest hij voor een gematigder toon dan PiS bij onderwerpen als migratie, de Europese Unie, Oekraïense vluchtelingen, lhbti'ers en abortus.
Strijd over koers
Binnen PiS bestond al langer onenigheid over de richting van de partij. De partij was van 2015 tot 2023 aan de macht en voerde toen hervormingen door die de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, de publieke omroep en andere staatsinstellingen aantastten.
Sinds het verlies van de regeringsmacht probeert PiS nieuwe kiezers te bereiken. De interne spanningen namen tijdelijk af na de presidentsverkiezingen van 2025, die werden gewonnen door Karol Nawrocki. Hij was formeel onafhankelijk, maar werd gesteund door PiS.
Morawiecki gold als een belangrijke figuur binnen PiS, maar werd gepasseerd als kandidaat-premier. PiS koos Przemyslaw Czarnek voor die rol. Czarnek probeert kiezers terug te winnen met scherpere retoriek, terwijl partijen verder rechts van PiS in de peilingen groeien.
Het radicaal-rechtse Konfederacja staat op ongeveer 15 procent in de peilingen. De Confederatie van de Poolse Kroon, van de extreemrechtse en antisemitische politicus Grzegorz Braun, schommelt rond 10 procent. Samen zijn die partijen ongeveer even groot als PiS.
De nieuwe beweging van Morawiecki haalt in de eerste peilingen 7 procent. Daarmee zou zij de kiesdrempel van 5 procent passeren. De partij van premier Donald Tusk, KO, staat al maanden bovenaan in de peilingen met ruim 30 procent, maar lijkt voor een meerderheid afhankelijk te blijven van coalitiepartners.
PiS kampt daarnaast met zaken rond voormalige bewindslieden. Oud-justitieminister Zbigniew Ziobro wordt verdacht van onder meer het doorsluizen van overheidsgeld naar politieke bondgenoten en het bespioneren van tegenstanders. Polen heeft de Verenigde Staten gevraagd om zijn uitlevering.
