Maleisië is begonnen met de repatriëring van Myanmarese vluchtelingen. De eerste groep telt bijna 1.500 mensen. In totaal wil het land 5.000 Myanmarezen terugsturen naar Myanmar. Onder de eerste groep bevindt zich een onbekend aantal Rohingya.
De terugkeer leidt tot felle kritiek van mensenrechtenactivisten. "Het is schandalig en onacceptabel om Rohingya terug te sturen naar het land dat tien jaar geleden een genocide op ze pleegde", zegt Phil Robertson van Asia Human Rights Labour Advocates.
Maleisië is een belangrijk toevluchtsoord voor de Rohingya, een overwegend islamitische bevolkingsgroep uit Myanmar. Volgens cijfers van de UNHCR verblijven er officieel ruim 210.000 Rohingya in het land. Het werkelijke aantal kan hoger liggen, omdat niet alle vluchtelingen geregistreerd zijn.
Toenemende druk in Maleisië
De omstandigheden voor de vluchtelingen zijn vaak moeilijk. Opvanglocaties zijn overvol en de woningen waar mensen naartoe worden verplaatst verkeren geregeld in slechte staat. Tegelijkertijd is de weerstand tegen de Rohingya het afgelopen jaar sterk toegenomen.
In Maleisië is een onlinecampagne ontstaan waarin de vluchtelingen worden beschuldigd van misbruik van overheidsgeld. Mensenrechtenactivisten zien een verband met de verkiezingen die in 2028 worden gehouden. Volgens Robertson gebruiken rechts-conservatieve politici de Rohingya om kiezers aan zich te binden.
De spanningen hebben geleid tot dreiging en geweld. Enkele maanden geleden reisden Rohingya naar Kuala Lumpur, waar ze voor het gebouw van de UNHCR om hulp vroegen. Premier Anwar Ibrahim liet hen daar wegsturen. "Myanmarese vluchtelingen moeten zich aan onze regels houden, anders grijpen we in", zei hij toen.
Gevaarlijke terugkeer
Myanmar geldt niet als een veilige bestemming. In de deelstaat Rakhine, waar veel Rohingya vandaan komen, heeft de Arakan Army de macht overgenomen van het leger. Deze overwegend boeddhistische beweging wordt eveneens beschuldigd van mensenrechtenschendingen tegen Rohingya.
In de afgelopen twee jaar zijn zeker 150.000 Rohingya uit Rakhine gevlucht. De groep heeft bovendien geen volledige burgerrechten in Myanmar. Het leger kan volgens Robertson geen veiligheidsgaranties geven. "Het is dus ook volstrekt onmogelijk om ze veilig terug te sturen. Het is waanzin", zegt hij.
De repatriëring kan Myanmar daarnaast internationale erkenning opleveren. Het militaire regime, dat in 2021 de macht greep, probeert volgens mensenrechtenactivisten via de overeenkomst met Maleisië de positie van legerleider Min Aung Hlaing te versterken. Maleisië was eerder juist kritisch over de militaire staatsgreep en de behandeling van de Rohingya.
