Rond het middaguur kregen inwoners in een groot deel van Japan een dringende melding op hun telefoon: er zou een zware aardbeving op komst zijn. De Japanse meteorologische dienst meldde aanvankelijk een beving met kracht 9,9 bij de Koerilen, ten noorden van het land.
Een beving van die omvang zou de zwaarste zijn die ooit is gemeten. De melding leidde op sommige plaatsen tot paniek en mensen zochten dekking. De waarschuwing werd na ongeveer acht minuten ingetrokken. De beving die uiteindelijk in Japan werd geregistreerd, was nauwelijks voelbaar.
Verkeerde berekening
Het waarschuwingssysteem had een aardbeving bij het Russische Kamtsjatka opgepikt. Daarna verwerkte het systeem de gebeurtenis alsof die veel dichter bij Japan had plaatsgevonden. Door die fout liepen de berekeningen verder op, waarna het systeem de hoogst mogelijke waarde voor een aardbeving doorgaf.
De gemelde kracht 9,9 zou neerkomen op een ondergrondse breuk van ongeveer vijfduizend kilometer. Dat is vergelijkbaar met de afstand tussen Japan en Alaska. De melding was bovendien 32 keer zo zwaar als de aardbeving bij Fukushima in 2011, waarbij veel niet-aardbevingsbestendige gebouwen zouden instorten.
De meteorologische dienst gaf tijdens een persconferentie en in verschillende berichten uitleg over de fout. Ook bood de dienst uitgebreid zijn excuses aan. Volgens hoogleraar geologie Douwe van Hinsbergen van de Universiteit Utrecht is het moeilijk om dergelijke waarschuwingen foutloos te maken. “Bij dit soort grote bevingen heb je geen tijd om de cijfers eerst te checken, het gaat veel te snel”, zei hij. Volgens hem is een vals alarm uiteindelijk beter dan een aardbeving waarvoor geen waarschuwing wordt afgegeven.
Eerdere valse alarmen
Aardbevingssystemen hebben ook eerder verkeerde meldingen verspreid. In 2018 kregen miljoenen Japanners, onder wie premier Shinzo Abe, een waarschuwing nadat sensoren twee kleine bevingen ten onrechte als één gebeurtenis hadden opgeteld.
Buiten Japan ging het eveneens mis. Israël gaf in oktober 2024 voor het eerst een aardbevingsalarm af nadat een explosie van een ondergrondse munitieopslag in Gaza door het systeem als een beving was geregistreerd. In de Verenigde Staten werden burgers in drie staten een jaar eerder midden in de nacht gewekt door een testmelding die door een fout in de tijdzone zeven uur te vroeg werd verzonden.
Van Hinsbergen waarschuwt desondanks voor laksheid na een vals alarm. Zijn advies is om een waarschuwing serieus te nemen en opgelucht te zijn als de verwachte ramp uitblijft.
