Israël heeft Nederlandse vertegenwoordigers de toegang ontzegd tot het internationale coördinatiecentrum voor Gaza, het IGSC. Het land overweegt dezelfde maatregel tegen Britse afgevaardigden. Ook Duitsland en Italië zijn genoemd als mogelijke kandidaten voor uitsluiting, al ontkent een Italiaanse regeringsfunctionaris dat beide landen worden geweerd.
Het IGSC werd opgericht om het bestand tussen Israël en Hamas uit te voeren en afspraken over de toekomst van Gaza te coördineren. Amerikaanse militairen leiden het centrum, samen met het Israëlische leger en militairen en diplomaten uit ongeveer vijftig landen en internationale organisaties. Het centrum houdt onder meer de hulpverlening aan Gaza in de gaten.
Conflict met Europese bondgenoten
Israël besloot vorige week de twee Nederlandse vertegenwoordigers weg te sturen. Minister van Buitenlandse Zaken Sa'ar verwees daarbij naar Nederlandse maatregelen die hij als anti-Israëlisch beschouwt. Het gaat onder meer om een verbod op de handel in producten uit Israëlische nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever, de Golanhoogvlakte en in Oost-Jeruzalem.
Nederland accepteert het Israëlische besluit, maar vindt dat politieke meningsverschillen geen reden mogen zijn om samenwerking binnen het centrum te blokkeren. "Nederland respecteert het besluit van Israël over de terugtrekking van de Nederlandse vertegenwoordigers bij het IGSC", laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten. Het ministerie zegt de uitsluiting te betreuren en dat de minister dit heeft besproken met zijn Israëlische collega.
Een uitsluiting van Britse vertegenwoordigers zou grotere gevolgen hebben. Na de Verenigde Staten heeft het Verenigd Koninkrijk de grootste delegatie in het centrum. Bovendien is de plaatsvervangend commandant een Brit. De Britse regering van premier Burnham wil de druk op Israël opvoeren en overweegt een handelsverbod op producten uit Israëlische nederzettingen in bezet gebied.
Europese bijdragen aan hulp en herstel
Nederland zegt dat Europese landen kennis leveren die nodig is voor de uitvoering van het Amerikaanse vredesplan. Het kabinet noemt het daarom problematisch dat landen wel bijdragen aan hulp en herstel, maar mogelijk niet mogen meepraten. Nederland heeft sinds 7 oktober 2023 94,2 miljoen euro extra beschikbaar gesteld voor humanitaire hulp, grotendeels voor Gaza. Daarnaast gaat 20 miljoen euro naar Unicef voor herstel van de watervoorziening en 5 miljoen euro naar het VN-Horizonfonds.
Het is onduidelijk wie uiteindelijk beslist over de toegang tot het IGSC. Mogelijk is toestemming nodig van de Amerikaanse Vredesraad, die toezicht houdt op de politieke overgang en wederopbouw van Gaza. Volgens een andere lezing bepaalt Israël als gastland zelf wie het gebied mag binnenkomen.
De discussie speelt terwijl de uitvoering van het vredesplan grotendeels stilligt. Israël controleert nog altijd meer dan de helft van Gaza, Hamas heeft de wapens niet neergelegd en de grootschalige wederopbouw is nog niet begonnen. Bijna 2 miljoen inwoners hebben weinig toegang tot basisvoorzieningen.
