De haven van Odessa aan de Zwarte Zee verwerkt voorlopig geen schepen meer. Russische raketten en drones hebben in juli en de eerste helft van augustus 52 koopvaardijschepen in en rond de haven getroffen, meldt Kyiv. Sinds half augustus zouden de laatste twee schepen zijn vertrokken: een containerschip en een tanker met zonnebloemolie.
De aanvallen raken Oekraïne tijdens de graanoogst. Ongeveer 90 procent van de Oekraïense export gaat normaal via de havens bij Odessa. De havens aan de Donau kunnen de extra hoeveelheid graan niet verwerken en worden zelf ook beschoten. Tot nu toe heeft Oekraïne daardoor naar schatting slechts een kwart van zijn gebruikelijke graanexportcapaciteit benut.
Dodelijke aanval op vrachtschip
Bij een aanval op de Golden Leo kwamen op 19 juli negen bemanningsleden en de loods om het leven. Het schip had zesduizend ton mais aan boord en zonk een week later. Op andere getroffen schepen is de schade aan de lading nog niet duidelijk.
Aleksandr Sloetsky, een expediteur die transportdocumenten, douanezaken en verzekeringen regelt, zag eind juli vanuit zijn kantoor een aanval op een schip. “Goddank, ik leef nog”, zegt hij over zijn eerste reactie. Toen hij hoorde dat de inslag een schip had getroffen, wist hij volgens eigen zeggen meteen dat het om het vaartuig van zijn klant ging.
Op dat schip stonden containers met Zuid-Koreaanse auto’s voor de Oekraïense markt. Sloetsky wil de voertuigen alsnog bij de importeur laten bezorgen als ze de aanval hebben overleefd. De Deense rederij Maersk, eigenaar van het containerschip, besloot na de inslag niet langer naar Oekraïne te varen. In een oorlogsgebied zijn de goederen volgens Sloetsky niet verzekerd.
Ook Russische export geraakt
De situatie verschilt van 2022, toen zeemijnen en Russische blokkades de Oekraïense havens afsloten. Nadat Oekraïne in 2023 de Russische marine met raketaanvallen had teruggedrongen, kwam de scheepvaart gedeeltelijk op gang, ondanks beschietingen van haveninstallaties. Nu worden volgens Sloetsky vooral schepen zelf aangevallen.
Ook de Russische graanexport wordt geraakt. Na Oekraïense droneaanvallen ligt de haven van Novorossiejsk stil, een van de grootste tarwehavens ter wereld. Als de Zwarte Zeehavens gesloten blijven, kan ongeveer 30 procent van de wereldwijde graanexport wegvallen. De tarweprijs heeft deze maand het hoogste niveau in twee jaar bereikt.
Sloetsky zegt dat beide landen door de aanvallen in een “spiraal van geweld” terechtkomen. “Als je bedoelt dat het geweld toeneemt, dan is dat zo”, zegt hij. Hij verwacht dat hervatting van de scheepvaart alleen mogelijk is als Rusland onder internationale druk stopt met de beschietingen. Oekraïne zou dat volgens hem dan ook doen.
