Frankrijk kampt met een hoge staatsschuld, een groot begrotingstekort en nauwelijks economische groei. Tegelijkertijd leiden plannen om de overheidsfinanciën te verbeteren tot gewelddadige protesten tegen de afbraak van publieke voorzieningen. Door de naderende verkiezingen lijkt geen enkele politieke partij bereid de noodzakelijke bezuinigingen te verdedigen.
De problemen namen volgens Bill Diviney, econoom bij ABN AMRO en specialist in de eurozone, vanaf 2018 toe. President Emmanuel Macron verlaagde de belastingen om de economie te stimuleren, maar kort daarna kreeg Frankrijk te maken met de coronacrisis en de energiecrisis als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Daardoor liep het begrotingstekort op.
Politieke instabiliteit maakte het vervolgens moeilijk om dat tekort terug te dringen. Beleggers verloren vertrouwen, terwijl de bevolking de gevolgen merkt in de vorm van inflatie en hogere financiële druk. Diviney spreekt van een “perfect storm”.
Bezuinigen ligt politiek gevoelig
Economen zijn het er grotendeels over eens dat de regering moet ingrijpen. Dat is lastig, omdat Frankrijk een omvangrijke verzorgingsstaat heeft en de bevolking snel vergrijst. Hierdoor neemt het aantal werkenden per gepensioneerde af en stijgen de kosten van de gezondheidszorg.
Iedere poging om voorzieningen of uitkeringen te beperken, leidt tot stevig verzet. Protesten die begonnen onder scholieren vanwege de staat van het onderwijs, hebben zich uitgebreid naar andere groepen. Zij keren zich tegen wat zij zien als de afbraak van publieke diensten.
Volgens Niek Pas, deskundige op het gebied van de Franse politiek aan de Universiteit van Amsterdam, is het voor politici daardoor riskant om voor bezuinigingen te pleiten. “Macron heeft dat in tien jaar tijd niet voor elkaar gekregen”, zegt hij. De politieke partijen richten zich bovendien op de verkiezingen van volgend jaar en proberen kiezers aan zich te binden.
Het radicaal-rechtse Rassemblement National van Marine Le Pen maakt kans op de macht. Haar plannen krijgen weinig steun onder economen. Le Pen wil onder meer de pensioenleeftijd verlagen en besparen op migratie en de Franse bijdrage aan de Europese Unie. Diviney noemt die maatregelen onvoldoende of juridisch niet uitvoerbaar. Ook zou haar partij uitgaan van economische groei die niet realistisch lijkt.
Geen Europese crisis op korte termijn
Een overwinning van Le Pen zou bovendien niet automatisch betekenen dat zij haar programma kan uitvoeren. Na de presidentsverkiezingen volgen waarschijnlijk parlementsverkiezingen. Door de verdeeldheid tussen radicaal-links, het centrumrechtse blok van Macron en radicaal-rechts is een absolute meerderheid weinig waarschijnlijk.
Een volledige Europese crisis is volgens Diviney nog niet aan de orde. Als hervormingen gedeeltelijk doorgaan, kan Frankrijk volgens hem nog jaren blijven doormodderen. Een crisis ontstaat pas bij volledige politieke verlamming. Dan kunnen beleggers hun vertrouwen verliezen, waardoor de financiële problemen zichzelf versterken.
