Afgelopen zomer zijn in Europese steden naar schatting 50.000 mensen extra overleden door extreme hitte. Dat blijkt uit een analyse van wetenschappers van Imperial College London en de London School of Hygiene & Tropical Medicine. Zij onderzochten ruim 850 stedelijke gebieden in 30 Europese landen, waar ongeveer 40 procent van de Europese bevolking woont.
Het geschatte aantal ligt aanzienlijk hoger dan in eerdere uitzonderlijk warme jaren. Voor de zomers van 2022 en 2003 kwamen de onderzoekers uit op respectievelijk 29.000 en 28.000 extra sterfgevallen. Italië, Spanje en Frankrijk werden het zwaarst getroffen. Ook in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk vielen veel doden.
Vooral juni was uitzonderlijk heet
De zomer was in West-Europa gemiddeld 2,9 graden Celsius warmer dan in de periode 1991-2020. Volgens klimaatwetenschapper Clair Barnes van Imperial College waren er vanaf mei iedere maand zware hittegolven. Vooral de hittegolf tussen 17 juni en 1 juli had grote gevolgen: naar schatting viel een derde van alle extra sterfgevallen in die periode.
In Nederland werd tijdens die hittegolf in acht provincies code rood afgekondigd. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu meldde toen ruim 900 meer sterfgevallen dan normaal. Voor de volledige zomer schatten de Britse onderzoekers het aantal extra sterfgevallen in Nederland op ongeveer 1300.
De meeste slachtoffers waren ouderen, maar ook jongere mensen overleden door de hitte. In totaal stierven naar schatting 6000 mensen onder de 65 jaar. In de leeftijdsgroep van 20 tot 44 jaar ging het om meer dan 800 sterfgevallen. Volgens onderzoeker Garyfallos Konstantinoudis van Imperial College hadden jonge slachtoffers vaak chronische aandoeningen.
Klimaatverandering speelt grote rol
Van de naar schatting 50.000 extra doden zouden er ongeveer 32.000 direct samenhangen met klimaatverandering. De onderzoekers vergeleken de gemeten temperaturen met een model van de temperaturen die waarschijnlijk waren opgetreden zonder de uitstoot van broeikasgassen. Die uitkomst combineerden ze met medische modellen over sterfte door hitte.
De werkelijke sterfte ligt mogelijk hoger, omdat hitte vaak niet als directe doodsoorzaak wordt geregistreerd. Onderzoeker Malcom Mistry van de London School of Hygiene & Tropical Medicine noemt hitte daarom een sluipmoordenaar. Mensen merken volgens hem niet altijd hoe zwaar langdurige hitte hun organen belast.
De onderzoekers waarschuwen dat Europese steden onvoldoende zijn aangepast aan de toenemende hitte. Maatregelen zoals meer schaduw, verkoeling en bescherming van kwetsbare inwoners moeten de gevolgen van toekomstige hittegolven beperken.
