Europese leiders hebben in Brussel hun zorgen uitgesproken over de Amerikaanse koers tegenover Oekraïne. Zij vrezen dat president Donald Trump met beperkingen voor Oekraïense aanvallen en mogelijke stopzetting van Amerikaanse inlichtingensteun de Russische president Vladimir Poetin in de kaart speelt.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zegt dat zijn land door de Verenigde Staten wordt tegengewerkt bij droneaanvallen op doelen in Rusland. De mogelijkheden zouden zijn beperkt door beperkingen op satellietnetwerken zoals Starlink en Starshield van Elon Musk. Ook zou Washington overwegen geen inlichtingen meer te delen.
Kritiek vanuit Brussel
De hoge EU-vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken, Kaja Kallas, zei dat Europa en de Verenigde Staten een verschillende aanpak kiezen. Europa wil Rusland onder druk zetten om de oorlog te beëindigen, terwijl Oekraïne volgens haar niet tot overgave mag worden gedwongen.
Premier Rob Jetten noemde de Verenigde Staten een ‘onvoorspelbare bondgenoot’ en riep de Amerikaanse regering op Oekraïne te blijven steunen. Hij zei dat Oekraïne niet alleen wapens nodig heeft, maar ook toegang tot informatie. Jetten sprak daarnaast over een ‘belachelijke diesel-deal’ tussen Trump en Poetin, zonder die overeenkomst verder toe te lichten.
Trump ergert zich eraan dat Oekraïne Russische raffinaderijen blijft aanvallen. Die aanvallen kunnen de olieprijzen opdrijven. Zelensky stelt daartegenover dat Oekraïne geen andere keuze heeft, omdat Rusland doorgaat met aanvallen op Oekraïense energiecentrales, bruggen en steden.
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz zei na een bezoek aan Kyiv dat de Russische aanvallen steeds meedogenlozer worden. Kallas wees erop dat Rusland een groot deel van zijn oorlogskas vult met olie-inkomsten. Volgens haar probeert Oekraïne die financiering juist te raken om de oorlog te stoppen. De Bulgaarse president Rumen Radev toonde als een van de weinige Europese leiders begrip voor de Amerikaanse opstelling.
Europa zoekt geld en steun
De Europese landen moeten inmiddels vrijwel alleen opdraaien voor de financiële steun aan Oekraïne, nadat Trump de Amerikaanse bijdrage heeft beëindigd. Voor volgend jaar is naar verwachting bijna 80 miljard euro nodig om de Oekraïense begroting rond te krijgen. Daarbovenop komt een omvangrijke Europese lening voor militaire steun.
In verschillende Europese landen groeit de weerstand tegen die financiële last. De Franse radicaal-rechtse presidentskandidaat Marine Le Pen zei dat Frankrijk de steun wil stopzetten als zij volgend jaar de verkiezingen wint. Jetten noemde dat een onverstandige keuze, omdat Europa volgens hem ook een veiligheidsbelang heeft bij steun aan Oekraïne.
