De defensieministers van de Europese Unie komen in Brussel bijeen om een gezamenlijke aanpak van hybride aanvallen te bespreken. Op tafel ligt een voorstel van de Europese Commissie voor een zogenoemd Emergency Security Protocol. Daarmee moeten EU-landen sneller en beter kunnen reageren op acties die de veiligheid destabiliseren.
De zorgen in Europa gaan onder meer over brandstichting, sabotage, spionage, cyberaanvallen en incidenten met drones. Rusland wordt door Europese landen in verband gebracht met een deel van deze activiteiten. Verschillende veiligheidsdiensten waarschuwen bovendien dat het Kremlin mogelijk grotere aanvallen voorbereidt.
Europees overleg bij ernstige dreiging
Het voorstel werd eerder deze maand gepresenteerd door Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. Zij zei dat hybride dreigingen tegen Europa steeds agressiever worden en dat daarom een gezamenlijke reactie nodig is. Von der Leyen omschreef het protocol als een Europese variant van het overlegmechanisme uit artikel 4 van het Navo-verdrag.
Volgens dat Navo-artikel kunnen lidstaten overleg aanvragen wanneer hun territoriale integriteit, politieke onafhankelijkheid of veiligheid wordt bedreigd. Het Europese protocol zou moeten gelden voor aanvallen die niet zwaar genoeg zijn om artikel 5 van het Navo-verdrag in werking te stellen, maar wel een ernstige bedreiging vormen voor de nationale veiligheid.
Een lidstaat zou in zo’n situatie het protocol kunnen activeren. Vervolgens zouden alle EU-landen bijeenkomen om een gezamenlijke reactie af te spreken, verdere escalatie te voorkomen en de gevolgen van de aanval te beperken. De Europese Commissie wil daarnaast een Europese Veiligheidsraad oprichten.
Zorgen over verhouding met Navo
Binnen de EU bestaat nog geen volledige duidelijkheid over de precieze werking van het protocol. Sommige diplomaten vrezen dat het nieuwe mechanisme de rol van de Navo kan overlappen of daarmee kan concurreren. Artikel 5 bepaalt dat een gewapende aanval op één Navo-lidstaat wordt beschouwd als een aanval op alle leden, die elkaar indien nodig moeten verdedigen.
Toch groeit onder de EU-landen de steun voor een gecoördineerde aanpak van hybride aanvallen. Polen waarschuwt dat de Russische president Vladimir Poetin mogelijk wil testen hoe de Navo reageert. Volgens Polen zou hij willen aantonen dat de gezamenlijke verdedigingsbelofte eerder theoretisch dan praktisch is.
